Tháng 7 năm 2026, tỷ lệ thất nghiệp của nhóm 15-29 tuổi tại Hàn Quốc là 6,8%, tăng 1,3 điểm phần trăm so với cùng tháng năm trước. Xét về mức tăng, đây là mức lớn nhất trong 5 năm 6 tháng kể từ mức 1,8 điểm phần trăm của tháng 1 năm 2021. Cùng tháng, số thanh niên có việc làm giảm 191.000 người, giảm liên tục 45 tháng, và tỷ lệ có việc làm xuống còn 44,2%, đang giảm sang tháng thứ 27 của năm thứ 2 năm 3 tháng. Thế nhưng tổng số người có việc làm từ 15 tuổi trở lên lại tăng 108.000 người.
Hai con số thống kê đi ngược chiều nhau. Bức tranh là tổng việc làm được duy trì nhưng riêng nhóm thanh niên thì sụt xuống. Số người có việc làm từ 65 tuổi trở lên tăng 333.000 người, nối dài chuỗi tăng liên tục 66 tháng.
Ông Bin Hyun-jun, Vụ trưởng Vụ Thống kê xã hội thuộc Cục Dữ liệu Quốc gia, giải thích rằng tỷ lệ có việc làm tháng 7 đã giảm 4 tháng liên tiếp và tỷ lệ thất nghiệp tăng ở cả nhóm thanh niên lẫn nhóm từ 30 tuổi trở lên, đẩy tỷ lệ thất nghiệp chung lên. Xét theo ngành, số người có việc làm trong ngành chế tạo giảm 68.000 người (-1,6%), ghi nhận tháng thứ 25, ngành xây dựng giảm 57.000 người (-3,0%), ghi nhận tháng thứ 27 sụt giảm. Mức tăng giảm của tổng số người có việc làm từ mức 100.000-200.000 người trong tháng 1-3 năm nay đã hạ xuống mức 70.000 người vào tháng 4, rồi chuyển sang giảm 40.000 người vào tháng 5, và lên lại 63.000 người vào tháng 6, 108.000 người vào tháng 7.
Ngày càng nhiều cách giải thích muốn chỉ thẳng nguyên nhân là AI. Báo cáo "Triển vọng Việc làm và Xã hội Thế giới 2026" mà Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) công bố ngày 12 vừa qua cho rằng AI đe dọa việc làm của 5,6 triệu thanh niên trên toàn thế giới. Cũng báo cáo này nhận định 29,5% người trong độ tuổi 15-24 đã hoàn thành giáo dục đại học nằm trong vùng rủi ro bị AI thay thế hoặc tự động hóa công việc. Trong đó, mức phơi nhiễm cao là 11,1%, mức phơi nhiễm trung bình là 18,4%.
Khó đọc hai con số này bằng cùng một thước đo. Chỉ với phần trích dẫn của báo cáo thì không thể phân định được 5,6 triệu người và 29,5% có phải là giá trị lấy ra từ cùng một tổng thể hay không, và "đe dọa" nghĩa là thay thế hoàn toàn hay nghĩa là thay đổi một phần công việc. Mức 6,8% của Hàn Quốc (15-29 tuổi) và tỷ lệ thất nghiệp thanh niên toàn cầu 12,4% (15-24 tuổi) mà ILO tổng hợp cũng khác nhau về khoảng tuổi và khu vực nên không thể so sánh trực tiếp. Số thanh niên thất nghiệp trên toàn thế giới được thống kê là 67 triệu người, số thanh niên NEET không đi làm, không đi học, không được đào tạo là 257 triệu người.
Mức phơi nhiễm AI cao cũng không có nghĩa là mất việc. Báo cáo của ILO nhận định ở nhóm nghề có mức phơi nhiễm trung bình, khả năng hình thành quan hệ bổ trợ lẫn nhau giữa con người và công nghệ là lớn. Nghiên cứu được trình bày tại hội nghị NBER mà Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc giới thiệu cũng vẽ ra ngã rẽ tương tự.
Ngay cả trong điều kiện cực đoan là chi phí AI giảm 90%, mức sử dụng tăng gấp 9 lần và tỷ lệ hao mòn dữ liệu giảm 90%, nếu con người và AI duy trì quan hệ bổ trợ thì tỷ lệ thất nghiệp dài hạn trong 20 năm tới vẫn ở trong khoảng 6,5%. Nếu quan hệ đó mất đi, con số nhảy lên mức 15%.
Phần cắt giảm thực tế được thống kê nhỏ hơn dự báo. Theo báo cáo của FMC Group, từ năm 2023 đến tháng 8 năm nay, số việc làm bị cắt giảm được công bố công khai với lý do AI tại Mỹ là khoảng 175.796 vị trí. Đây là giá trị chỉ đếm những trường hợp mà chính người sử dụng lao động nêu lý do là AI nên có thể ít hơn thực tế, nhưng khác về hàng đơn vị so với quy mô 85 triệu việc làm biến mất đến năm 2025 mà Diễn đàn Kinh tế Thế giới đưa ra trong báo cáo năm 2020, hay dự báo "38% việc làm tại Mỹ có thể tự động hóa" mà PwC nêu năm 2017.
Dario Amodei, CEO của Anthropic, trong bài "Tuổi dậy thì của công nghệ" hồi tháng 1 năm nay đã nói rằng trong vòng 5 năm, 50% công việc văn phòng cấp thấp sẽ "chịu ảnh hưởng" của AI. Từ ông chọn là ảnh hưởng. Từ "cấp thấp" thu hẹp phạm vi đối tượng.
Trong giới chuyên gia AI có chẩn đoán rằng nguy cơ ập đến với thanh niên là sự đứt gãy của con đường tích lũy nhãn quan và chuyên môn thông qua việc trực tiếp làm nghề. Công việc mà người mới vào nghề nhận đầu tiên phần lớn là công việc lặp đi lặp lại và đã được định hình. Việc sắp xếp tài liệu, dựng bản thảo, đối chiếu con số.
Việc ILO chỉ ra sự sụt giảm của các nghề kỹ năng trung bình như văn phòng, hành chính, bán hàng cũng hướng đến cùng tầng lớp đó. Khi tầng đó mỏng đi, chính con đường trở thành người có 3 năm kinh nghiệm cũng hẹp lại.
Kết quả quan sát được trong lĩnh vực học tập tiếp thêm sức nặng cho mối lo này. Trong nghiên cứu tại Trung Quốc mà người phụ trách Sáng kiến AI Han Sung Chia của Trung tâm Phát triển Toàn cầu (CGD) trích dẫn, điểm bài tập của học sinh nộp bài bằng AI tăng 18% nhưng điểm thi hằng tháng giảm 20%, điểm thi tuyển sinh giảm 18-24%. Trong bài kiểm tra đối chứng tại Thổ Nhĩ Kỳ cũng có kết quả được báo cáo rằng chatbot chỉ đưa đáp án gây ra tổn thất học tập. Còn quá sớm để đem nguyên vẹn hai nghiên cứu chưa được xác nhận dưới hình thức công khai mẫu và thiết kế áp dụng vào tay nghề trong nơi làm việc.
Không có thống kê nào tách riêng ra rằng trong tỷ lệ thất nghiệp thanh niên 6,8% của Hàn Quốc, AI giải thích được bao nhiêu. Số thanh niên có việc làm giảm liên tục 45 tháng cũng phải tách ra phần do chính dân số thanh niên giảm và phần do tỷ lệ có việc làm giảm thì mới chẩn đoán chính xác được.
Nhà kinh tế Miguel Sánchez Martínez của ILO đề xuất áp dụng phương thuốc khác nhau tùy theo mức thu nhập. Nước thu nhập cao nên ưu tiên phía giữ lấy lối vào sự nghiệp cho thanh niên và xây dựng chế độ đào tạo lại về AI, nước thu nhập trung bình nên ưu tiên phía khớp kỹ năng mà người tốt nghiệp đại học đã học với năng lực mà thời đại AI đòi hỏi.
Báo cáo xu hướng việc làm tiếp theo sẽ ra sau một tháng. Tranh luận này chỉ được sắp xếp khi có thể đếm được đã có bao nhiêu tin tuyển dụng người mới và bao nhiêu người trụ được năm đầu tiên ở vị trí đó, chứ không phải việc số thanh niên có việc làm có giảm sang tháng thứ 46 hay không. Hiện tại không có thống kê đếm con số đó.
