Viện Thông tin Việc làm Hàn Quốc (한국고용정보원) tổng hợp dự báo giai đoạn 2025-2035 đối với 182 nghề, tức 205 nghề sau khi trừ 23 nghề quản lý, và kết quả là không có nghề nào được xếp vào loại "giảm". "Duy trì hiện trạng" chiếm 114 nghề, tương đương 62,6%, tiếp theo là "tăng nhẹ" 47 nghề (25,8%), "tăng" 9 nghề (4,9%), "giảm nhẹ" 12 nghề (6,6%). Đây là bức tranh khác sắc thái so với dự đoán rằng AI sẽ lấy đi trọn vẹn việc làm. Đó là nội dung trong "Báo cáo dự án dự báo việc làm định tính 2025-2035".
Nhóm nghiên cứu gồm Kim Dong-kyu, Kim Hyung-rae, Lee Eun-su, Yoon Mi-hee tìm cốt lõi của thay đổi ở nhiệm vụ công việc. Phân tích cho rằng nhiều khả năng AI vận hành như một công nghệ bổ trợ, giảm bớt các đầu việc lặp lại và nâng tỷ trọng của giải quyết vấn đề, sáng tạo, dịch vụ với con người. Nhiệm vụ công việc ở đây là tập hợp các đầu việc riêng lẻ tạo nên một nghề. Nghĩa là nghề điều dưỡng vẫn còn nguyên, còn công việc chỉnh lý hồ sơ mà điều dưỡng viên vẫn làm thì thay đổi.
Phản hồi từ hiện trường doanh nghiệp cũng chỉ về hướng tương tự. Bài "Sự lan rộng của AI và nhiệm vụ chuyển đổi thị trường lao động" mà Viện Nghiên cứu Lao động Hàn Quốc (한국노동연구원) đăng trên số tháng 4 của "Nguyệt san Lao động Review" đã phân tích cuộc khảo sát do Viện Nghiên cứu Lao động cùng đài truyền hình và tổ chức giới chủ tiến hành năm ngoái. Đối tượng là 110 doanh nghiệp thành viên của Liên đoàn giới chủ Hàn Quốc (경총) và 3.227 người lao động từ 18 tuổi trở lên trên cả nước. Khoảng một nửa số doanh nghiệp đã thực sự sử dụng AI trả lời rằng khó thay thế trên 70% công việc của người lao động bằng AI.
Bản thân tỷ lệ ứng dụng không thấp. 52,7% doanh nghiệp trả lời đã đưa vào công nghệ AI, nơi dùng cả robot AI là 15,5%, nơi chỉ dùng robot là 2,7%. Số cơ sở kinh doanh không dùng bất kỳ công nghệ nào được thống kê ở mức 29,1%. Đánh giá về năng suất gần như nhất trí, 97,4% cơ sở đang sử dụng trả lời là tích cực và 93,8% cơ sở chưa sử dụng cũng cho rằng sẽ như vậy.
Điểm rẽ đáng chú ý xuất hiện ở hạng mục chi phí nhân công. 90,6% cơ sở không dùng AI trả lời rằng AI sẽ giúp tiết giảm chi phí nhân công, nhưng ở các cơ sở đã thực sự đưa vào sử dụng thì con số này giảm xuống 82,0%. Nghĩa là kỳ vọng trước khi dùng cao hơn đánh giá sau khi dùng. Về an toàn, sức khỏe của người lao động, 68,9% cơ sở chưa sử dụng cho rằng sẽ tích cực và 21,9% trả lời sẽ không có ảnh hưởng đáng kể.
Góc nhìn từ bên ngoài cũng nghiêng về phía cảnh giác với tình trạng quá nóng. Nhóm nghiên cứu toàn cầu của Bank of America công bố báo cáo ngày 28 tháng trước (giờ địa phương), đánh giá rằng "câu chuyện Armageddon AI" không khớp với cả lý thuyết kinh tế lẫn bằng chứng. Căn cứ là dữ liệu thị trường lao động trong 85 năm. 60% việc làm hiện có ở Mỹ là những nghề chưa tồn tại vào năm 1940, và nông nghiệp, ngành từng tuyển dụng khoảng 40% người Mỹ vào đầu những năm 1900, nay ở mức 1% tổng số việc làm.
Ngay trong báo cáo này, các con số cũng chia làm hai nhánh. BofA ước tính khoảng 840 triệu việc làm trên toàn thế giới, tức 25% tổng số, nằm trong vùng ảnh hưởng của AI tạo sinh và các nước thu nhập cao chịu mức phơi nhiễm 33%. Trong khi đó, ở tài liệu của Tổ chức Lao động Quốc tế được dẫn kèm, nhóm "bổ trợ" nơi AI nâng năng suất là 13%, còn việc làm có khả năng tự động hóa thực sự cao là 2,3%. Việc làm chịu ảnh hưởng và việc làm bị thay thế là hai nhóm khác nhau, và khoảng cách này cho thấy nguyên vẹn cự ly giữa nỗi sợ và thực tế.
Trường hợp ATM mà BofA đưa ra cũng kèm theo phản bác. Báo cáo giải thích rằng sau khi máy rút tiền lan rộng trong các thập niên 1970-1980, nhân viên quầy giao dịch ngân hàng được bố trí lại sang bán hàng, dịch vụ khách hàng và việc làm ở quầy giao dịch còn tăng lên. David Oks, nhà kinh tế học kiêm nhà bình luận, phản bác rằng đó là câu chuyện chỉ có một nửa. Ông chỉ ra rằng từ đầu những năm 2000, khi ngân hàng di động lan rộng, việc làm ở quầy giao dịch đã giảm mạnh.
Cảm nhận của người đi làm lệch với bảng dự báo. Trong khảo sát dẫn báo cáo của MetLife, 80% chủ sử dụng lao động Mỹ đã đưa AI vào công việc và 83% trả lời rằng việc xử lý công việc nhanh hơn, nhưng 59% người đi làm tham gia khảo sát tiếp nhận AI như một yếu tố bất an việc làm hơn là cơ hội mới. Dự báo 10 năm của chuyên gia và cảm nhận hôm nay của người lao động nằm ở những tầng khác nhau. CEO Jensen Huang của Nvidia cũng nói rằng dù AI thay thế các tác vụ thì vai trò vẫn còn lại.
Rốt cuộc, đơn vị của việc chuẩn bị cũng hạ xuống danh sách đầu việc. Trong mười việc lấp đầy một ngày, ba việc nào có thể chuyển sang AI, và lấy gì để lấp phần đã trống, đó là sự chuẩn bị thực chất. Danh sách chi tiết 56 nghề mà báo cáo của Viện Thông tin Việc làm xếp vào loại tăng đang bắt đầu các thủ tục công bố. Khi danh sách đó ra mắt, hãy đặt nó cạnh danh sách công việc của mỗi người và đọc.
