Năm 2006, nồng độ bụi mịn (PM10) trung bình năm của Seoul là 60㎍/㎥. Năm 2025 là 32㎍/㎥, thấp hơn 47%. Bụi siêu mịn (PM2.5) cũng giảm 40%, từ 30㎍/㎥ xuống 18㎍/㎥. Đây là số liệu 20 năm mà Thành phố Seoul công bố ngày 19 vừa qua.
Chuyển sang cảm nhận thực tế, thay đổi càng rõ hơn. Số ngày bụi siêu mịn ở mức 'xấu' giảm từ 108 ngày mỗi năm xuống 32 ngày, tức xuống dưới một phần ba, và số ngày ở mức 'tốt' tăng khoảng 2,5 lần, từ 73 ngày lên 182 ngày. Nghĩa là một nửa của năm được lấp đầy bằng không khí trong lành.
Thay đổi này không tự đến. Năm 2006, Thành phố Seoul đưa việc cải thiện chất lượng không khí thành dự án trọng tâm của chính quyền, và năm sau lập 'Đối sách đặc biệt Seoul trong lành 2010' gồm 10 nhiệm vụ cốt lõi thuộc 5 lĩnh vực. 8.900 xe buýt nội thành chạy dầu diesel được chuyển thành xe buýt dùng khí thiên nhiên nén (CNG), còn với xe diesel cũ, việc lắp thiết bị giảm khói thải và loại bỏ sớm diễn ra liên tiếp, đến năm 2011 có hơn 230.000 xe được áp dụng biện pháp giảm ô nhiễm.
Thể chế cũng đi theo sau. Năm 2017, điều lệ cho phép hạn chế xe lưu thông và điều chỉnh hoạt động của các cơ sở phát thải vào ngày xảy ra bụi mịn nồng độ cao đã có hiệu lực. Chính sách chặn lưu thông đối với xe khí thải cấp 5 chưa áp dụng biện pháp giảm ô nhiễm đến nay vẫn được xem là biện pháp cải thiện tiêu biểu. Việc lắp cửa chắn ke ga ở các nhà ga tàu điện ngầm để chặn chất ô nhiễm đi vào sân ga cũng nằm trong dòng chảy đó.
Xe điện thì không nhanh như kế hoạch. Chính sách 'Green Car Smart Seoul' năm 2010 đặt mục tiêu phổ cập 120.000 xe đến năm 2020, nhưng số xe điện đăng ký tại Seoul vào cuối năm ngoái là 122.995 chiếc, ở mức 3,4% trong tổng số 3,59 triệu xe. Điều này được hiểu là đã mất nhiều thời gian hơn dự kiến để đạt tới mức mục tiêu. Chỉ khi không thổi phồng thành quả và đặt cả khoảng cách như vậy lên bàn, kế hoạch tiếp theo mới được lập một cách thực tế.
Cũng khó quy công cho riêng một thành phố. Chính Thành phố Seoul giải thích rằng việc cải thiện chất lượng không khí là hiện tượng xuất hiện chung trên toàn vùng thủ đô. Tại Bucheon, tỉnh Gyeonggi, nồng độ bụi siêu mịn cũng ở mức 23㎍/㎥, con số thấp nhất kể từ khi áp dụng chế độ quản lý theo mùa. Điều này gần với việc các quy định được triển khai cùng nhau ở quy mô liên vùng đã phát huy hiệu quả.
Và từ ngày 18 vừa qua, bão cát vàng phát sinh từ sa mạc Gobi và cao nguyên Nội Mông đã theo gió tràn vào bán đảo Triều Tiên. Cơ quan Khí tượng dự báo ngày 21, nồng độ PM10 và PM2.5 ở khu vực Yeongnam sẽ ở mức 'xấu'. Cùng ngày, khu vực Yeongnam và bờ biển phía đông Gangwon cũng được dự báo có gió mạnh với tốc độ gió tức thời khoảng 55㎞/giờ, vùng núi khoảng 70㎞.
Tình hình ở vùng phát sinh đang xấu đi. Mưa giảm và thảm thực vật yếu đi khiến tần suất xảy ra bão cát vàng tăng lên, và khi thời tiết khô hanh gặp tình trạng khí quyển ứ đọng thì chất ô nhiễm phát thải trong và ngoài nước cũng tích tụ lại. Phần có thể giảm trong nội đô đã được giảm đáng kể suốt 20 năm, nên nhiệm vụ tiếp theo chuyển sang hợp tác bên kia biên giới nhằm làm chậm quá trình sa mạc hóa và cùng quản lý phát thải.
Trong vài ngày trước mắt, tốt hơn là đóng cửa sổ và mang theo khẩu trang. Việc đáng làm tiếp theo là thử kiểm tra một lần cấp khí thải của xe mình. Nếu là chủ xe cấp 5 thì có thể tìm hiểu xem mình có thuộc diện được hỗ trợ biện pháp giảm ô nhiễm và loại bỏ xe sớm hay không, còn nếu không thì vẫn còn lựa chọn hoãn việc lái xe một ngày vào hôm có dự báo nồng độ cao.
Điều mà số liệu 20 năm cho biết rất đơn giản. Từng biện pháp riêng lẻ trông có vẻ nhỏ, nhưng khi hợp lại thì bầu trời đã đổi khác.
