Ai nấu cơm, ai ở bên người bệnh. Đó là câu hỏi cũ nhưng câu trả lời đến nay vẫn chưa thay đổi. Tháng này, khi Ngày Quốc tế Phụ nữ 8 tháng 3 vừa đi qua, có một cuốn sách để cùng đọc về việc sẽ phân chia chăm sóc và lao động ra sao. Đó là 『Nữ quyền cho tất cả mọi người』 của bell hooks.
Bản tiếng Hàn được nhà xuất bản Munhakdongne phát hành năm 2017. Ngay từ nhan đề, cuốn sách đã nói lên thái độ của nó. Đó là tuyên bố sẽ không thu hẹp nữ quyền thành của riêng một số người mà để ngỏ như một cánh cửa ai cũng có thể bước vào. Sách mỏng và câu văn dễ hiểu nên được đọc như một cuốn nhập môn, nhưng đọc xong thì chữ nhập môn trở nên không còn đúng nữa.
bell hooks không tách riêng ngôn ngữ giảng đường và ngôn ngữ đời sống. Thay vì dựng lên khái niệm rồi lắp các ví dụ vào, tác giả bắt đầu từ một ngày của người đang sống và đi lên khái niệm. Đây là cách rất hợp với những độc giả đã mệt với sách lý thuyết.
Chăm sóc từ lâu đã không được tính là lao động. Các chế độ như nghỉ chăm con, nghỉ chăm sóc gia đình, bảo hiểm chăm sóc dài hạn lần lượt ra đời, nhưng "người chăm sóc chính" mà các chế độ đó giả định vẫn phần lớn là phụ nữ. hooks không để những việc diễn ra trong nhà lại như chuyện riêng tư mà chuyển chúng sang thành vấn đề của lao động.
Sức mạnh của cuốn sách nằm ở chỗ đã mở rộng đối tượng. Sách không nhốt vấn đề lại thành chuyện riêng của phụ nữ mà nói cả về việc nam giới mất gì trong trật tự này. Người lớn lên mà không được học năng lực chăm sóc thì sau này có thể chăm sóc được ai. Câu hỏi này chạm ngay đến cả việc thiết kế chính sách phúc lợi lẫn nội dung giáo dục trong nhà trường.
Cũng có chỗ mỏng. Vì là sách được viết trên nền xã hội Mỹ nên thực tế chăm sóc ở Hàn Quốc, chẳng hạn việc phân chia gánh nặng giữa cơ sở dưỡng lão và gia đình hay hoàn cảnh của lao động chăm sóc nhập cư, đều không có trong đó. Độc giả muốn có thống kê và chế độ thì phải mở thêm cuốn sách khác. Cái mà hooks đưa cho ta là đường chuẩn giúp ước lượng điều gì là đúng.
Khác biệt với những cuốn sách tương tự cũng phân ra từ chỗ này. Có nhiều cuốn dồn sức vào việc ghi lại trải nghiệm của phụ nữ, còn cuốn này nghiêng về thuyết phục hơn là ghi chép. Sách đặt cả những người tự cho mình đứng ở phía đối lập vào hàng độc giả. Nếu trong lúc đọc có khoảnh khắc nào đó thấy khó chịu, thì đó là dấu hiệu cuốn sách đang làm việc.
Cách gọi chăm sóc là lao động đã bắt đầu đi vào các văn bản công. Cách gọi đó đã đi được tới đâu thì lộ ra nhanh hơn ở bảng phân ca nơi hành lang cơ sở dưỡng lão so với ở cặp hồ sơ trong văn phòng. Tờ giấy ghi ai làm gì từ mấy giờ đến mấy giờ ấy đã tóm tắt trong một trang điều mà cuốn sách này muốn nói.
Trong nhà thì không có tờ giấy như vậy. Bàn tay dọn bàn ăn tối và bàn tay chuẩn bị hộp cơm sáng hôm sau cứ trôi đi mà không được ghi lại ở đâu cả. Cái mà hooks nhắm tới là ô trống đó, và một cuốn sách mỏng vẫn đang liên tục chỉ vào ô trống ấy.
