Con tàu tiến vào cảng New York, còn tượng Nữ thần Tự do thì lộn ngược. Khúc dạo đầu của 「The Brutalist」 mở ra sổ sách của cả bộ phim bằng một cú máy này. Việc cập bến là phúc lành hay là món nợ. Bộ phim không thu lại câu trả lời đã bỏ ngỏ ở cảnh đầu cho tới tận cuối.
Đây là bộ phim bối cảnh lịch sử năm 2024 do Brady Corbet đạo diễn và đồng viết kịch bản với Mona Fastvold. Adrien Brody vào vai László Tóth, kiến trúc sư Do Thái gốc Hungary di cư sang Mỹ sau khi đi qua trại tập trung Buchenwald, cùng tham gia có Felicity Jones, Guy Pearce, Joe Alwyn và Alessandro Nivola. Phim do Mỹ, Anh và Hungary hợp tác sản xuất, được quay bằng định dạng VistaVision phát triển trong thập niên 1950. Đây là tác phẩm đầu tiên dùng định dạng này kể từ 「One-Eyed Jacks」 năm 1961.
László đến Mỹ một mình khi bị chia cắt với vợ Erzsébet và cháu gái Zsófia. Ông là kiến trúc sư được đào tạo tại Bauhaus, nhưng thứ ông có được ở Philadelphia là chân việc tại cửa hàng nội thất của người anh họ Attila. Chỗ ngủ là chiếc giường tạm trong kho của phòng trưng bày, còn nhà tắm thì dùng khu phục vụ ở phía sau tòa nhà. Vợ và cháu gái ông còn sống nhưng bị kẹt lại châu Âu vì sức khỏe của Erzsébet xấu đi.
Kinh tế học của bộ phim này không được ghi trong hợp đồng. Cách bố trí chỗ ngủ cho thấy điều đó. Kỹ năng thì gắn vào thân thể người di cư, còn mọi lối dẫn kỹ năng đó ra thị trường đều là của người khác.
Người anh họ đã hòa vào văn hóa Mỹ qua cuộc hôn nhân với một tín đồ Công giáo là cửa ải đầu tiên, người bảo trợ giàu có là cửa ải tiếp theo. Sự bảo trợ vừa là việc cung cấp vốn vừa là việc chuyển giao quyền thiết kế.
Bên có kỹ năng thì không có vốn, bên có vốn thì đòi cái tên đứng trên thành phẩm. Vào tháng 1, thời điểm người ta lập kế hoạch cho một năm, bộ phim hỏi một điều đơn giản. Ai xây, và thứ hoàn thành được ghi là sở hữu của ai.
Phần đạo diễn đẩy chủ đề này đi bằng tỷ lệ thay cho lời thoại. Khung hình rộng của VistaVision là lựa chọn để thu lấy công trình kiến trúc, nhưng thứ được nhấn mạnh lại là kích thước của con người đặt bên trong đó. Cấu trúc làm sống lại phần nghỉ giữa phim cũng chia bớt gánh nặng thời gian cho khán giả. Lý do giới phê bình khen đều tay đạo diễn, kịch bản, diễn xuất, quay phim và âm nhạc nằm ở đây.
Cũng có chỗ kém sức thuyết phục. Do cứ siết mối quan hệ giữa người bảo trợ và kiến trúc sư theo trục thống trị và lệ thuộc, có đoạn lựa chọn của nhân vật bị thu lại thành ví dụ minh họa cho thể chế. Khi phép tính của cá nhân biến mất khỏi màn ảnh, lẽ ra phải nắm lấy nhân vật thêm một lần nữa.
Xét theo con số thì đây là tác phẩm kinh phí thấp. Kinh phí sản xuất là 9,6 triệu USD và doanh thu phòng vé vượt gấp nhiều lần con số đó. Tại lễ trao giải Oscar lần thứ 97, phim nhận 10 đề cử gồm Phim hay nhất, Đạo diễn, Nam diễn viên chính, Nam diễn viên phụ và Nữ diễn viên chính, còn tại Quả cầu vàng lần thứ 82, phim nhận 3 giải trong đó có Phim chính kịch hay nhất. Phim ra mắt lần đầu ngày 1 tháng 9 năm 2024 tại Liên hoan phim quốc tế Venice lần thứ 81 và Corbet nhận giải Sư tử bạc, Viện phim Mỹ chọn phim vào 10 phim hay nhất năm 2024.
Trong hơn một năm kể từ khi phim ra rạp, tranh cãi quanh ranh giới giữa bảo trợ và sáng tạo đã thành khung cảnh quen thuộc cả bên ngoài bộ phim. Xem lại sau khi đi qua quãng đó, thời lượng dài của 「The Brutalist」 gần với một thiết bị tái hiện đúng khoảng thời gian hợp đồng gặm dần con người hơn là một thiết bị đòi hỏi sự kiên nhẫn. Ánh nhìn từng truy xét tòa nhà thuộc về ai cũng thay đổi. Phim được đọc như tác phẩm lần lại thời điểm bản thiết kế chuyển sang tay người khác.
