Năm nay nhiều công ty đã gác lại kế hoạch tuyển nhân viên mới. Theo thống kê của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (한국은행), việc làm của thanh niên giảm 280.000, và ngay trong ngày công bố, các cách lý giải dồn về một dòng. Đó là tóm tắt rằng AI đã nuốt mất. Có một hóa đơn bị tóm tắt đó xóa đi.
Cùng thời kỳ, việc làm của người trên 50 tuổi tăng 170.000. Khó có thể xem rằng lực đẩy con người ra của máy móc lại hoạt động theo cách chọn lựa từng thế hệ. Đó là lý do phản biện "không có cuộc đại tuyệt chủng nào" xuất hiện trên chính thống kê ấy.
Việc làm của thanh niên giảm 280.000, trước khi là chuyện do công nghệ gây ra, gần với kết quả của việc doanh nghiệp gạt chi phí dạy nhân viên mới ra khỏi sổ sách. Nhân viên mới hầu như không để lại lợi nhuận cho công ty trong năm đầu tiên. Một giao dịch mà công ty gánh chi phí phát sinh trong lúc họ học việc rồi vài năm sau nhận lại bằng tay nghề, đó chính là tuyển dụng nhân viên mới.
Khi gác lại giao dịch đó, chi phí đào tạo chuyển sang cá nhân, nhà trường và xã hội. Ai đã trả thay?
Nói rằng AI làm thay phần việc của nhân viên mới thì chỉ đúng một nửa. AI tạo sinh là công cụ soạn bản thảo tài liệu hay đoạn mã nhanh hơn con người. Nó không tạo ra được con mắt nhận biết bản thảo ấy có sai hay không.
Con mắt đó hình thành ở người đã viết bản thảo một trăm lần và bị chỉ ra lỗi một trăm lần. Nó hình thành khi người đàn anh chỉ lỗi và người mới bị chỉ lỗi cùng ở trong một không gian.
Lập luận ở phía ngược lại không hề dễ bác bỏ. Các công ty giảm tuyển dụng thực tế đã đưa công cụ AI vào, và việc những công việc lặp đi lặp lại vốn giao cho nhân viên mới giảm đi cũng là sự thật. Không thể tạo ra nhu cầu không có rồi yêu cầu họ tuyển người.
Dù vậy, việc con số 280.000 và 170.000 cùng được ghi nhận trong một thời kỳ vẫn cần được giải thích. Những người đi về phía việc làm tăng lên của độ tuổi 50 là nhân lực đã kết thúc đào tạo.
Thứ mà doanh nghiệp cắt giảm là đào tạo chứ lao động.
280.000 người rời đi lúc này sẽ không trở thành người đáp lại các tin tuyển dụng nhân sự có kinh nghiệm vài năm sau. Đến khi đó công ty sẽ nói rằng không có nhân lực đã qua đào tạo, và phần lớn trong số 170.000 người kia chạm tới độ tuổi rời hiện trường. Cái giá không biến mất. Chỉ là thời điểm chi trả bị lùi lại.
Khi "thuyết AI là thủ phạm" đông cứng lại, đơn thuốc cũng hẹp đi. Ngân sách đào tạo lại và danh mục khóa học trở thành toàn bộ đối sách, còn chuyện ai sẽ chia nhau trả chi phí đào tạo thì rơi ra khỏi thảo luận. Công nghệ không phản bác được nên là bị cáo dễ chịu.
Công ty không tuyển nhân viên mới lúc này thì vài năm sau không tìm được nhân lực đã qua đào tạo. Chỉ với ngân sách đào tạo lại thì khoảng trống đó không được lấp. Thứ phải quyết định trước khi con số 280.000 lại được ghi vào thống kê lần sau là ai gánh chi phí đào tạo.
