Ngày 20/7, tại phòng họp toàn thể BEXCO ở Busan, 'Tuyên bố Busan về Di sản Thế giới' đã được thông qua với sự nhất trí hoàn toàn. Đó là ngày đầu tiên của Kỳ họp thứ 48 Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO. Chính phủ Hàn Quốc chủ trì soạn thảo văn bản, trong đó nêu những việc các quốc gia thành viên Công ước cần làm cùng nhau trong thời đại xung đột vũ trang, biến đổi khí hậu, thiên tai và áp lực phát triển cùng lúc dồn đến. Đây là lần đầu tiên hội nghị này được tổ chức tại Hàn Quốc sau 38 năm kể từ khi nước này gia nhập Công ước vào năm 1988.
Tuyên bố đề xuất thêm 'hợp tác' làm mục tiêu thứ sáu bên cạnh năm mục tiêu chiến lược mà Công ước Di sản Thế giới lâu nay theo đuổi là tính xác thực, bảo tồn, nâng cao năng lực, truyền thông và cộng đồng. Danh mục này khởi đầu với bốn mục tiêu tại Budapest năm 2002, và cộng đồng được đưa vào làm mục tiêu thứ năm tại Christchurch, New Zealand năm 2007. Về cách ghi bằng tiếng Anh trong nguyên văn tuyên bố có phần mô tả khác nhau, nên đây là điểm cần xác nhận khi văn bản chính thức được phát hành.
Những mối đe dọa đối với di sản không dừng lại bên trong biên giới.
Tuyên bố ghi rằng cần vượt qua thông lệ quản lý riêng rẽ di sản văn hóa và di sản thiên nhiên để đi tới quản lý tích hợp. Yêu cầu nối liền giám sát, kế hoạch dựa trên rủi ro và chính sách thích ứng khí hậu thành một mạch cũng được đưa vào. Vấn đề diễn giải cũng được đề cập.
Tuyên bố nhấn mạnh diễn giải bao trùm có chuyên môn và có căn cứ, đồng thời nêu rằng cộng đồng địa phương, người bản địa và những người nắm giữ tri thức truyền thống cần tham gia vào quá trình diễn giải và cùng chia sẻ trách nhiệm. Chính phủ giải thích rằng đây là lần đầu tiên trách nhiệm của chuyển đổi số bao gồm AI được nêu ra một cách chính thức trong một tuyên bố chính thức thuộc lĩnh vực di sản thế giới.
Văn bản không phải ra đời trong một sớm một chiều. Cách diễn đạt được gọt giũa qua buổi điều trần công khai của các chuyên gia trong nước và hội nghị trực tuyến của chuyên gia quốc tế vào tháng 4, rồi hội nghị chuyên gia quốc tế tại Seoul vào tháng 5. Có 21 quốc gia thành viên Ủy ban và ba cơ quan tư vấn ICCROM, ICOMOS, IUCN tham gia. 12 dự án tiếp nối cũng được trình bày cùng lúc, bao gồm Diễn đàn Busan và hỗ trợ cho các di sản xuyên biên giới.
Việc tuyên bố có dừng lại trên giấy hay không được thử thách ngay trong phòng họp lần này. Số hồ sơ ghi danh được đưa lên bàn thẩm định là 33. Trong số đó, hồ sơ Hàn Quốc đưa ra là mở rộng ghi danh 'Bãi bồi Hàn Quốc' đã được ghi danh năm 2021. Việc thẩm định dự kiến diễn ra ngày 25.
Diện tích ghi danh của bãi bồi vịnh Garorim nằm trong phạm vi mở rộng là khoảng 6.400ha. Nơi có khoảng 170 loài sinh vật biển sinh sống này đã trở thành khu bảo tồn sinh vật biển đầu tiên trong nước. Thế nhưng phần bãi bồi phía Taean, chiếm khoảng 30% trong tổng số hơn 9.200ha của vịnh Garorim, đã bị loại khỏi phạm vi vì lý do người dân phản đối. Đường ranh giới ghi danh chỉ được vạch đến khu vực có được sự đồng ý của người dân.
Busan bên ngoài hội nghị cũng bận rộn. Sáng ngày 20, tại quảng trường ngoài trời BEXCO, nghi thức đổi gác được tái hiện lần đầu tiên bên ngoài cung Gyeongbok, và gian trưng bày chính thức của nước chủ nhà 'Gian Đại Hàn Dân Quốc' đã mở cửa. Gian trưng bày có 35 cơ quan tham gia này hoạt động miễn phí tại Nhà triển lãm số 1 BEXCO đến ngày 29.
Chương trình thuyết minh diễn ra mỗi ngày hai lần, trên sân khấu có 38 buổi biểu diễn truyền thống nối tiếp nhau. Tiệc chiêu đãi tối cùng ngày tại Nurimaru APEC House quy tụ 142 người từ 73 quốc gia.
Busan cũng có câu chuyện về di sản mà chính thành phố này ôm giữ. Nơi đây có Suyeong Yaryu và tư liệu Sứ đoàn Joseon Tongsinsa, còn 'Di sản Busan, thủ đô lánh nạn thời Chiến tranh Triều Tiên' sau khi vào danh mục dự kiến năm 2023 đang hướng tới việc ghi danh chính thức năm 2030.
Để mục tiêu thứ sáu mà tuyên bố đề xuất trở thành mục tiêu chính thức của Công ước còn phải qua một quy trình riêng. Trong thời gian đó, tại Busan, chương trình thuyết minh dành cho khách tham quan diễn ra mỗi ngày hai lần đến ngày 29. Việc mở rộng ghi danh bãi bồi có được thông qua hay không sẽ được quyết định trong kỳ thẩm định ngày 25.
