Tháng 5 vừa qua, số lao động thường xuyên trong nhóm lao động làm công ăn lương trong nước là 16,74 triệu người, giảm 7.000 người so với một năm trước. Đây là mức giảm đầu tiên sau 26 năm 5 tháng kể từ tháng 12 năm 1999. Dòng chảy chưa từng đứt đoạn suốt 316 tháng kể từ khi quay lại tăng vào tháng 1 năm 2000 đã dừng ở đây. Ngay tháng liền trước là tháng 4, con số này vẫn còn tăng 62.000 người.
Lao động thường xuyên chỉ những người có việc làm được dự kiến tiếp tục làm việc từ một năm trở lên. Trọng tâm là lao động chính thức và lao động hợp đồng không xác định thời hạn, lao động hợp đồng có thời hạn cũng được tính vào tùy theo điều kiện. Khác với lao động tạm thời và lao động thời vụ, đây là những việc làm được xem là sẽ duy trì, nên việc con số này quay đầu có nghĩa là tầng lớp vững chắc nhất của thị trường lao động đã lung lay.
Phần sụt giảm dồn rất nặng vào một số nhóm tuổi. Lao động thường xuyên tuổi 20 giảm 164.000 người, tuổi 30 giảm 34.000 người, tổng cộng mất 197.000 người. Đây là mức giảm lớn nhất kể từ tháng 12 năm 2020. Ở tuổi 20, ngoài lao động thường xuyên còn có 67.000 lao động tạm thời và 12.000 lao động thời vụ cùng giảm.
Nhìn vào từng ngành, bức tranh rõ nét hơn. Lao động thường xuyên tuổi 20 mất 57.000 người trong ngành thông tin và truyền thông, tuổi 30 giảm 76.000 người trong ngành dịch vụ chuyên môn, khoa học và kỹ thuật, mức giảm lớn nhất. Lao động thường xuyên tuổi 20-30 trong ngành chế tạo cũng giảm 92.000 người, tổng số người có việc làm ngành chế tạo giảm 140.000 người, đi xuống 23 tháng liên tiếp. Theo địa phương, Seoul giảm 39.000 người và Gyeonggi giảm 45.000 người, trong khi Gyeongnam tăng 37.000 người và Busan tăng 15.000 người.
Điểm đáng chú ý là trong cùng ngành thông tin và truyền thông, lao động thường xuyên tuổi 30 lại tăng 26.000 người. Dòng chảy tuổi 20 rời đi và tuổi 30 đi vào xuất hiện cùng lúc trong một ngành. Để xác định mức tăng giảm ròng của toàn ngành cần số liệu chi tiết hơn, nhưng ít nhất cánh cửa của ngành này không đóng lại như nhau với mọi độ tuổi.
Dữ liệu nước ngoài chỉ về phía ngược lại. Theo báo cáo phân tích hơn 1 tỷ tin tuyển dụng trên toàn thế giới của PwC, năng suất của doanh nghiệp thuộc các ngành có mức độ tiếp xúc AI cao năm 2025 tăng 34% so với năm 2018, vượt các doanh nghiệp có năng lực ứng dụng thấp (24%), và tỷ lệ tăng năng suất lao động bình quân của nhóm 20% doanh nghiệp dẫn đầu đạt 163%. Tỷ lệ tăng nhân sự của doanh nghiệp có mức độ tiếp xúc AI cao cũng đạt 52%, cao hơn mức 36% của doanh nghiệp tiếp xúc thấp.
Tin tuyển dụng đòi hỏi kỹ thuật tự động hóa, học máy tăng 69% kể từ năm 2019, gấp tám lần mức tăng trưởng 8,6% của toàn thị trường tuyển dụng. Những con số này không phân biệt được việc đưa AI vào sử dụng đã làm tăng tuyển dụng, hay chỉ là các doanh nghiệp đang ăn nên làm ra đưa AI vào sớm hơn.
Căn cứ ở phía bi quan cũng không kém. Goldman Sachs phân tích rằng AI xóa bỏ khoảng 16.000 việc làm mỗi tháng tại Mỹ, và nhân sự ít năm kinh nghiệm cùng thế hệ Z chịu tác động lớn nhất. Số lao động bị cắt giảm trong lĩnh vực công nghệ toàn cầu tính đến tháng 5 năm nay vượt 115.000 người, tiến sát kỷ lục cả năm ngoái, và Meta, Amazon, Snap nêu AI là một trong những lý do cắt giảm nhân sự. Trong một cuộc thăm dò dư luận tại Mỹ công bố hồi tháng 6, một nửa số người trả lời cho rằng AI có thể dẫn đến việc bản thân hoặc gia đình mất việc làm.
Jeff Bezos, trong buổi đối thoại với tổng giám đốc Blue Origin tại một hội nghị công nghệ tổ chức ở Paris, nói ông không đồng ý với quan điểm cho rằng AI khiến con người trở nên thừa. Ông cho rằng ngược lại, lao động sẽ trở nên thiếu hụt. Trong một cuộc phỏng vấn tháng trước, ông cũng so sánh máy ủi với cái xẻng và nói AI nâng cao năng lực của người lao động hơn là thay thế họ. Trong khi đó, Dario Amodei của Anthropic dự đoán có thể xảy ra xáo trộn đau đớn trên toàn bộ công việc văn phòng, rồi sau đó rút lại một phần.
Dữ liệu của hai phía thực ra không đo cùng một thứ. PwC nhìn ở cấp doanh nghiệp, còn Goldman Sachs và các thống kê cắt giảm nhân sự nhìn vào toàn nước Mỹ và ngành công nghệ. Việc doanh nghiệp tuyển thêm người mà vẫn giảm tuyển nhân viên mới hoàn toàn có thể xảy ra. Cục Dữ liệu Quốc gia (국가데이터처) cũng cho rằng khó khẳng định AI đã tác động đến mức nào tới sự thu hẹp tuyển dụng lần này.
Trong lúc tổng số người có việc làm giảm 40.000 người, tỷ trọng lao động thường xuyên chạm mức cao nhất từ trước đến nay là 57,5%. Điều đó có nghĩa việc làm của những người còn lại đã ổn định hơn, và cũng có nghĩa lối vào dành cho người mới đã hẹp đi tương ứng. Vì bản thân dân số ở độ tuổi 20 đang giảm, không thể quy toàn bộ mức giảm này cho công nghệ.
Thứ thay đổi ngay trước mắt là con đường tiếp cận công việc đầu tiên. Số lượng việc làm có thể vẫn giữ nguyên. Khi những công việc lặp lại mà trước đây nhân viên mới phải học trong 1-2 năm chuyển sang cho công cụ, doanh nghiệp bắt đầu tìm những người đã bỏ qua giai đoạn đó.
Nếu ngày càng nhiều đợt tuyển dụng hỏi rằng sau 4 năm đại học đã làm được những gì, thì để họ tích lũy kinh nghiệm đó ở đâu là phần mà doanh nghiệp, nhà trường và chính phủ phải cùng trả lời. Mức giảm sau 316 tháng là dao động của một tháng hay là xu hướng sẽ được xác nhận qua báo cáo xu hướng việc làm tiếp theo công bố vào tháng 7.
