Tổng thống Lee Jae-myung đã chủ trì phiên họp toàn thể lần thứ nhất của Ủy ban Hợp lý hóa Quy chế tại Phủ Tổng thống ngày 15 vừa qua. Tại cuộc họp này, Bộ trưởng Văn phòng Điều phối Chính sách Chính phủ Yoon Chang-ryul đã báo cáo phương án thúc đẩy siêu đặc khu nhằm hỗ trợ "5 cực 3 đặc". Bốn lĩnh vực thuộc diện áp dụng là robot, năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học và xe tự lái AI. Đây là ý tưởng tạo ra những khu vực đặt chung các ưu đãi về quy chế, tài chính công, tài chính tiền tệ và thuế theo đơn vị vùng rộng.
"5 cực 3 đặc" chỉ năm siêu vùng gồm vùng thủ đô, vùng Đông Nam, vùng Daegu-Gyeongbuk, vùng Trung bộ, vùng Honam cùng ba tỉnh tự trị đặc biệt Jeju, Gangwon và Jeonbuk. Nghĩa là gộp chính sách theo đơn vị vùng sinh hoạt và vùng công nghiệp, vượt khỏi phạm vi một thành phố hay một huyện. Robot do Bộ Công nghiệp Thương mại, năng lượng tái tạo do Bộ Khí hậu Năng lượng Môi trường, công nghệ sinh học do Bộ Y tế Phúc lợi, xe tự lái AI do Bộ Đất đai Hạ tầng Giao thông phụ trách. Việc thẩm quyền quản lý bị chia theo từng bộ sẽ được đề cập lại ở phần sau.
Tổng thống Lee nói rằng cần chuyển quy chế trong lĩnh vực công nghệ và công nghiệp tiên tiến sang phương thức negative. Đây là cách chỉ liệt kê các hạng mục bị cấm và cho phép toàn bộ phần còn lại. Với những công nghệ thay đổi hình thái theo từng vài tháng như phần mềm xe tự lái, phương thức hiện hành ghi sẵn danh mục được phép đã nhiều lần làm chậm chính việc phát triển. Tổng thống chỉ ra tình trạng tập trung vào vùng thủ đô là vấn đề và đề nghị lập ra khu vực nới lỏng quy chế quy mô lớn theo đơn vị vùng, đồng thời đưa vào diện xem xét phương án ưu đãi cho địa phương trong lĩnh vực tài chính, chẳng hạn hạ lãi suất cho vay.
Nội dung hỗ trợ được đưa ra có khác nhau đôi chút theo từng bộ. Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Thương mại Kim Jung-kwan đã công bố gói hỗ trợ gồm bảy lĩnh vực là tài chính công, tài chính tiền tệ, thuế, nhân lực, hạ tầng, khởi nghiệp công nghệ và thể chế. Trong đó có việc lập mới khoản trợ cấp đặc biệt cho động cơ tăng trưởng, bồi dưỡng chín trường đại học chuyên ngành và viện nghiên cứu hội tụ về ngành công nghiệp chiến lược địa phương lấy các đại học quốc gia trọng điểm làm trung tâm, cùng việc đào tạo mỗi năm hơn 1.500 nhân lực phù hợp với hiện trường. Người phát ngôn Phủ Tổng thống Jeon Eun-soo giải thích rằng chính phủ đang xem xét phương án rút ngắn đánh giá tác động môi trường và thủ tục cấp phép trong đặc khu xuống trong vòng 60 ngày, đồng thời dành thêm ưu đãi cho doanh nghiệp và nhân viên chuyển đến đặc khu.
Phía thủ tục hành chính cũng được chỉnh sửa. Đó là kế hoạch giảm bớt các loại giấy tờ phải nộp cho cơ quan hành chính khi xin cấp phép, phê duyệt, giấy phép hành nghề và bằng sáng chế, nhưng mức cắt giảm chưa được đưa ra ở dạng đã ấn định. Phương châm cải tổ hơn 80 đặc khu quy mô nhỏ nằm rải rác tại hơn 2.400 khu vực trên cả nước thành các đặc khu quy mô lớn cũng được báo cáo cùng lúc. Đây là cách tiếp cận hợp thành khối lớn để dồn sức, thay cho việc đặt nhiều đặc khu nhỏ.
Nhìn từ phía công nghệ, hiệu dụng của thiết kế này là rõ ràng. Xe tự lái phải chạy khắp trọn một thành phố thì dữ liệu mới tích lũy được, robot cũng phải đi lại khắp toàn bộ mạng lưới logistics thì năng lực thực tế mới bộc lộ. Năng lượng tái tạo thì thiết bị phát điện, lưới truyền tải và việc cấp phép phải vận hành trong cùng một phạm vi quản lý thì thời gian dự án mới ngắn lại. Ý tưởng gộp theo đơn vị vùng rộng gắn liền với cách vận hành thực tế của ba lĩnh vực này.
Phần phải vượt qua cũng lớn tương đương. Duy trì ưu đãi đến bao giờ và gia hạn theo điều kiện nào, ngưỡng để công nghệ đã hoàn tất thử nghiệm thực chứng bước sang thương mại hóa toàn quốc là gì, những điều đó chưa được ấn định. Nếu điều khoản này để trống, đặc khu dễ trở thành không gian mà doanh nghiệp chỉ lặp lại việc thử nghiệm rồi rời đi.
Tại cuộc họp cũng có đề xuất đưa vào "chế độ czar" tổng quát toàn bộ quá trình hình thành, và Tổng thống bày tỏ ý định sử dụng, đồng thời nhấn mạnh cả quy chế ngăn lạm dụng lẫn sự kiểm soát dân chủ. Trong tình trạng bốn lĩnh vực phân tán ở bốn bộ, việc ai chỉ huy đến đâu sẽ là vấn đề cốt lõi của thiết kế.
Chính phủ đặt lịch trình trong năm nay sẽ qua hiệp thương với Quốc hội để làm "Luật đặc biệt về siêu đặc khu" và bước vào thủ tục chỉ định. Bộ trưởng Yoon nói rằng phải chọn "Mega", ví von với "MAGA" của chính quyền Trump ở Mỹ. Lần công bố này được đưa ra khi còn 49 ngày nữa là đến cuộc bầu cử địa phương ngày 3/6. Tại cuộc họp hôm đó, các kiến nghị cải thiện về quy chế lưu thông trong khu vực trường học và lệnh cấm đưa vào sử dụng thuốc đình chỉ thai kỳ giai đoạn đầu cũng được trình lên, và Phó Chủ tịch Park Yong-jin đề cập rằng đã 7 năm trôi qua kể từ quyết định bất hợp hiến của Tòa án Hiến pháp đối với tội phá thai.
Nếu chế độ vận hành đúng cách thì một ngày của người sống ở thành phố địa phương sẽ thay đổi. Đó là khung cảnh robot giao hàng đi qua con hẻm lúc rạng sáng, xe đưa đón bệnh viện chạy vòng theo tuyến đã định mà không có tài xế, thiết bị điện mặt trời trên mái nhà nhận được giấy phép vốn mất vài tháng chỉ trong vài tuần. Thay đổi ấy sẽ dừng lại ở khu vực thử nghiệm thực chứng hay lan ra toàn bộ bán kính sinh hoạt, điều đó tùy thuộc vào vài dòng điều khoản sẽ được đưa vào luật đặc biệt. Hình hài của dự luật sẽ lộ ra vào nửa cuối năm, khi thảo luận tại Quốc hội bắt đầu.
