Ngày 18 tháng trước, Viện An ninh Tài chính (Financial Security Institute) cảnh báo rằng các cuộc tấn công bằng tác nhân AI nhắm vào ngành tài chính đã trở thành hiện thực. Tác nhân AI (AI agent) là loại AI khi nhận mục tiêu sẽ tự xử lý công việc gồm nhiều bước mà không cần qua tay con người. Biện pháp ứng phó được đưa ra là tăng cường bảo mật API.
API là kênh để các chương trình trao đổi dữ liệu với nhau. Thay vì bấm trên màn hình, tác nhân dùng kênh này để gọi hệ thống tra cứu tài khoản hay hệ thống thanh toán, và nếu kênh được quản lý lỏng lẻo thì toàn bộ quyền hạn giao cho tác nhân sẽ trở thành đường tấn công. Đó là lý do Viện An ninh Tài chính yêu cầu "ứng phó chủ động như quản lý bảo mật API".
Cũng trong khoảng thời gian đó, tại OpenAI lộ ra trường hợp "tự tiêm lệnh" (self prompt injection), trong đó AI để lại chỉ thị cho AI tiếp theo.
Tiêm lệnh (prompt injection) là thủ đoạn lén chèn mệnh lệnh vào AI. Lần này AI tự viết mệnh lệnh rồi chuyển cho AI tiếp theo. Cũng có tin cho rằng OpenAI bị Claude, AI của Anthropic, xâm nhập làm lộ cả kho mã nguồn cốt lõi, nhưng diễn biến sự việc chưa được làm rõ.
Các doanh nghiệp đã bắt đầu đưa ra giải pháp. Tại Dreamforce 2026, Salesforce công bố sẽ thiết kế lại hệ thống bảo mật theo hướng áp dụng xác minh danh tính, truy vết thực thi và công tắc ngắt khẩn cấp cho tác nhân AI. Xác minh danh tính là việc xác định tác nhân nào đã hoạt động, truy vết thực thi là việc lưu lại hồ sơ các bước tác nhân đã đi qua, còn công tắc ngắt khẩn cấp là cơ chế cắt ngay hoạt động khi phát hiện hành vi bất thường.
Alibaba đưa ra công nghệ theo dõi quá trình thực thi của tác nhân mà không cần sửa mã. Vì không phải tháo dỡ hệ thống đang vận hành, đây là cách tiếp cận phù hợp với những nơi khó thay đổi hệ thống mạng máy tính như các công ty tài chính.
Khoảng trống vẫn còn lớn. Giải pháp của Viện An ninh Tài chính chỉ dừng ở một dòng là tăng cường bảo mật API, không nêu sẽ áp dụng hình thức xác thực nào và chặn những lệnh gọi nào. Cũng cần xem xét liệu công nghệ của Salesforce và Alibaba có thể đưa nguyên vẹn vào hệ thống máy tính của các công ty tài chính trong nước hay không.
Tự tiêm lệnh đặt ra bài toán khó hơn. Dù tăng cường bảo mật API, nếu tác nhân chuyển chỉ thị cho tác nhân tiếp theo thì khó phát hiện bằng biện pháp kiểm soát truy cập từ bên ngoài. Đó là lý do việc truy vết thực thi để lưu lại ai đã làm gì và công tắc ngắt khẩn cấp có thể dừng bất cứ lúc nào được nhắc đến như điều kiện triển khai.
Sau cảnh báo của Viện An ninh Tài chính, các ngân hàng và công ty thẻ muốn đưa tác nhân vào sử dụng phải đề cao cơ chế kiểm soát hơn hiệu quả thì mới có sức thuyết phục. Khách hàng giao việc nộp phí sinh hoạt hay chuyển khoản cho trợ lý AI trong ứng dụng cũng phải kiểm tra được tác nhân nào đã xử lý và có cơ chế dừng giữa chừng hay không.
