Khi sáu màu vật liệu bao gói bằng nhựa được thả cùng lúc xuống nước, mỏ của con rùa biển bốn tuổi hướng thẳng về mảnh trong suốt. Nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Hong Sang-hee thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Biển Hàn Quốc (KIOST) ngày 22 vừa qua đã công bố kết quả làm rõ nguyên nhân rùa biển nuốt nhựa thông qua việc quan sát phản ứng hành vi theo từng màu. "Sự nhầm lẫn với thức ăn" mà giới khoa học lâu nay mới chỉ phỏng đoán đã được xác nhận bằng mắt thường trong phòng thí nghiệm.
Đối tượng thí nghiệm là rùa biển đồi mồi được sinh sản nhân tạo. Nhóm nghiên cứu đồng thời đưa ra sáu màu màng nhựa dùng một lần gồm màu trong suốt và màu trắng, xanh lam, đỏ, vàng, đen, rồi ghi lại hành vi phản ứng mổ hoặc cắn bằng mỏ của rùa. Cá thể 4 tuổi có xu hướng ưa thích theo thứ tự màu trong suốt, màu trắng, màu vàng, và không có phản ứng đáng kể với màu xanh lam.
Kết quả thú vị lộ ra khi quan sát cùng lúc các cá thể khác độ tuổi. Những con rùa non nở được 10 tuần phản ứng ngẫu nhiên với các vật thể xung quanh, không có khác biệt hành vi đáng kể theo màu. Nhóm nghiên cứu giải thích khác biệt này là khoảng cách về năng lực nhận biết thức ăn theo giai đoạn sinh trưởng.
Đó là lý giải rằng cá thể càng tích lũy kinh nghiệm ăn mồi thì càng nhận biết nhựa sáng màu và mềm là thức ăn tự nhiên như sứa hay cá, rồi phản ứng có chọn lọc. Con sứa và tấm nilon trong suốt giống nhau ở cách cho ánh sáng xuyên qua trong nước và ở kết cấu dập dềnh. Ngược lại, cá thể còn non do năng lực nhận biết chưa phát triển nên nuốt bất kể màu sắc, có thể dễ tổn thương trước phạm vi nhựa rộng hơn.
Điểm đáng chú ý trong thiết kế thí nghiệm là nó được bố trí để rùa không thực sự nuốt nhựa. Toàn bộ quá trình đã qua phê duyệt trước của Ủy ban Đạo đức Thí nghiệm Động vật KIOST. Kết quả nghiên cứu được đăng trên tạp chí 'Scientific Reports' thuộc hệ thống của Nature.
Kết quả này chỉ ra nên đặt trọng tâm ứng phó vào đâu. Việc vớt lên rác đã trôi ra biển vẫn cần thiết, nhưng cho đến khi được vớt lên, những mảnh đó trôi nổi trong trạng thái trông như thức ăn. Đặc biệt, màng dùng một lần mỏng và trong suốt là vật liệu bị xô lệch hình dạng trong nước và trở nên giống con sứa nhất. Chỉ nâng năng lực thu gom thì khó giảm được chính sự nhầm lẫn đó.
Dù vậy, việc thu hẹp vấn đề này thành sự bất cẩn của cá nhân hay lỗi của một ngành nghề nào đó cũng cách xa sự thật. Màng dùng một lần là vật liệu mà cả xã hội đã lựa chọn vì vệ sinh thực phẩm và hiệu quả lưu thông. Thứ phải thay đổi là toàn bộ lộ trình mà vật liệu đó được sử dụng và bị vứt bỏ, hơn là lương tâm của một ai đó. Nhóm nghiên cứu cũng cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu tiếp theo để làm rõ một cách có hệ thống nguyên nhân gây hại cho sinh vật do nhựa đại dương và xây dựng phương án ứng phó.
Thảo luận về việc thoát khỏi nhựa đã nhiều lần bị lùi thời điểm đạt thỏa thuận trên sân khấu quốc tế. Trong khoảng thời gian đó, biển vẫn tiếp nhận những mảnh mới mỗi ngày. Nghiên cứu lần này hữu ích vì đã thu hẹp việc vật liệu nào nguy hiểm đến mức nào với sinh vật nào theo một tiêu chí cụ thể là màu sắc. Khi thiết kế quy định, và cả khi chọn vật liệu thay thế, đã có thêm một căn cứ đáng tham khảo.
Cũng có việc làm ngay trong tầm tay. Đó là thói quen tách riêng và buộc lại trước hết những thứ nhẹ nên dễ bị gió cuốn đi như tấm phủ nilon trong suốt đi kèm đồ ăn giao tận nơi, màng mỏng bọc trái cây, bao phủ đồ giặt là. Các loại màng này nhẹ như thể hầu như không mang gì nên dễ lọt ra ngoài nhất trong quá trình thu gom, và giống con sứa nhất ngay khi chạm nước. Cảnh mỏ của con rùa bốn tuổi hướng về phía trong suốt là một đoạn giới thiệu ngắn cho thấy một chiếc túi ta vứt đi hôm nay sẽ trôi tới đâu.
