Hồ sơ đề cử di sản thế giới UNESCO cho "Thành lũy kinh đô Hanyang (Capital Fortifications of Hanyang)", gộp làm một Hanyang Doseong, Bắc Hán sơn thành và Tanchundaeseong nằm giữa hai tòa thành ấy, đã được nộp lên Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO ngày 27 tháng 1 vừa qua. Đây là bộ hồ sơ do thành phố Goyang, Cục Di sản Quốc gia, thành phố Seoul và tỉnh Gyeonggi cùng đệ trình. Sau khi qua khâu kiểm tra tính đầy đủ của Trung tâm Di sản Thế giới, hồ sơ sẽ được chuyển sang Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS). Việc thẩm định bắt đầu vào tháng 3 tới.
Đặt tay lên tường thành Bắc Hán sơn thành mùa đông, đá hoa cương lạnh đến mức làm đầu ngón tay ửng đỏ. Đá màu trắng xám đổi sang màu xanh thẫm ở những chỗ rêu bám, và gió luồn qua các phiến đá thành vọng lên trầm và dài từ phía thung lũng. Tòa thành này không chạy riêng theo sống núi.
Thành được xây theo lối pogok, vòng quanh dãy núi và ôm thung lũng vào bên trong. Bởi phải đưa nơi có nước vào trong thành thì người mới trụ được lâu.
Tên gọi gắn với ba tòa thành mỗi nơi mỗi khác. Hanyang Doseong là doseong bao quanh nhà vua và đô thị, còn Bắc Hán sơn thành là ipboseong, nơi vua và dân vào trú khi có biến. Tanchundaeseong ở giữa hai nơi ấy giữ vai trò làm cho hai tòa thành thành một thân thể. Có lời giải thích rằng nó bảo vệ các kho tàng và là tuyến đường gánh vác việc lánh nạn cùng cuộc chiến kéo dài.
Đằng sau việc gộp này là những thất bại tích lại đã lâu. Hanyang Doseong được thành phố Seoul đẩy đề cử riêng từ năm 2008, Bắc Hán sơn thành được thành phố Goyang đẩy từ năm 2011, nhưng đều không thành. Rồi đến năm 2021, chiến lược đọc hai tòa thành như một tổng thể của hệ thống phòng thủ kinh đô được dựng lên, và Tanchundaeseong bước vào trong đó. Tanchundaeseong trở thành di tích lịch sử quốc gia vào năm 2024.
Đối tượng so sánh luôn là Namhansanseong. Namhansanseong bắt đầu chuẩn bị từ năm 2002 và được ghi danh năm 2014, được đánh giá là tòa sơn thành tập đại thành công trình quân sự phòng thủ vùng Viễn Đông thế kỷ 17 và là một đô thị được pháo đài hóa. Mười hai năm kể từ đó, một tòa sơn thành cũng của Joseon lại gõ cùng cánh cửa ấy. Thành bại của lần đề cử này tùy thuộc vào việc có giải thích được nó khác thế nào với giá trị mà Namhansanseong đã được công nhận.
Lịch trình dày đặc. Việc thẩm định của ICOMOS bắt đầu vào tháng 3, và khảo sát thực địa dự kiến vào nửa cuối năm. Kết luận cuối cùng sẽ đưa ra tại kỳ họp thứ 49 của Ủy ban Di sản Thế giới năm 2027. Cho đến khi đó, tường thành vẫn đứng đó hứng tuyết và mưa như bây giờ.
Nếu việc ghi danh được xác định, thành phố Goyang sẽ thành đơn vị tự trị duy nhất của tỉnh Gyeonggi có hai di sản thế giới, cùng với lăng mộ hoàng gia Joseon Seosamneung và Seooneung. Cũng có tính toán rằng với tỉnh Gyeonggi, đây sẽ là di sản thế giới thứ tư sau Hwaseong ở Suwon, lăng mộ hoàng gia Joseon và Namhansanseong. Một cán bộ thành phố Goyang dẫn các trường hợp Gyeongju, Buyeo và Gongju có lượng khách trong và ngoài nước tăng mạnh sau khi được ghi danh, cho biết kỳ vọng hiệu quả làm sống lại địa phương. Ông Park Rae-hyuk, Cục trưởng Cục Văn hóa Thể thao Du lịch tỉnh Gyeonggi, đề cập việc chuẩn bị hồ sơ và phương châm hợp tác với các cơ quan liên quan.
Có phần cần dè lời ở đây. Việc người kéo đến và việc tường thành còn lại không tự nhiên đi cùng nhau. Ghi danh là thủ tục đặt lên vai nghĩa vụ bảo tồn nặng nề, và lượng khách tăng là áp lực thử thách nghĩa vụ ấy. Tường thành vòng ôm lấy thung lũng đứng ở nơi đất và nước chuyển động, nên bước chân càng nhiều thì càng mòn từ dưới chân.
Làng mạc và chùa chiền trong sơn thành, đường dẫn tới các cổng thành đến giờ vẫn mở. Trên đường đi từ Daeseomun qua Jungseongmun lên tới Daenammun, tường thành hạ xuống đáy thung lũng rồi lại leo lên sống núi đá. Cái lên xuống ấy là câu văn của tòa thành này. Mười bảy tháng còn lại cho đến lúc có phán quyết cũng là thời gian có thể dùng hai chân xác nhận điều mà bộ hồ sơ định giải thích.
