Hơn 60 nhân vật thuộc phe MAGA vốn ủng hộ Tổng thống Donald Trump đã gửi thư đến Nhà Trắng, yêu cầu bắt buộc kiểm tra, đánh giá, thẩm định và phải có sự phê duyệt của chính phủ trước khi phát hành các mô hình AI mạnh. Cựu Chiến lược gia trưởng Nhà Trắng Steve Bannon cùng các nhà hoạt động chống AI thuộc phe bảo thủ Amy Kremer, Brendan Steinhauser đã ký tên. Việc này được biết đến qua bài báo ngày 18/5 (giờ địa phương) của hãng truyền thông trực tuyến Mỹ Axios. Đây là câu chuyện lực lượng ủng hộ nòng cốt của phe vốn thúc đẩy nới lỏng quản lý đưa ra yêu cầu ngược lại hoàn toàn.
Bức thư khẳng định các hệ thống AI có thể hỗ trợ thiết kế vũ khí sinh học, xâm nhập hạ tầng trọng yếu, thao túng thị trường tài chính phải được xử lý ở mức tương ứng với mức độ nguy hiểm đó. Thư gọi các tổng giám đốc doanh nghiệp AI là "giới tinh hoa không do bầu cử", chỉ trích rằng họ đang tiến hành thí nghiệm trên công chúng mà không có cơ chế an toàn lẫn trách nhiệm. Những người ký tên cho biết yêu cầu này không đi ngược lại vai trò lãnh đạo mà Tổng thống Trump thể hiện trong thời gian tại nhiệm.
Nhà Trắng lâu nay duy trì chủ trương thúc đẩy ngành công nghiệp theo hướng giảm thiểu quản lý và vô hiệu hóa các dự luật AI ở cấp chính quyền bang. Thế nhưng ngày 4/5 vừa qua đã có bài báo cho biết chính quyền đang thảo luận phương án để chính phủ xem xét trước khi công bố mô hình AI mới. Xem xét trước là thủ tục chính phủ soi các yếu tố rủi ro trước khi doanh nghiệp đưa mô hình ra thị trường. Cũng có nhận định cho rằng việc này đang chuyển sang cả hệ thống cấp phép ở cấp liên bang.
Đằng sau đó là năng lực của bản thân công nghệ. Mô hình mới mà startup AI Anthropic đưa ra tháng trước có khả năng tìm ra lỗ hổng bảo mật của phần mềm quá xuất sắc, làm dấy lên lo ngại rằng nó có thể bị dùng cho các cuộc tấn công mạng quy mô lớn. Có ý kiến cho rằng công ty đã dừng việc công bố rộng rãi mô hình này, nhưng khó xem đó là sự thật đã được xác nhận. Đây là dòng chảy mà năng lực càng tăng thì tiếng nói đòi hỏi cơ chế kiểm soát cũng lớn theo.
Dư luận cũng chỉ về cùng một hướng. Trong khảo sát của Trung tâm Chính sách công Annenberg công bố tuần trước, hai phần ba người Mỹ trả lời rằng việc quản lý AI của chính phủ quá thụ động. Cũng có khảo sát cho thấy tỷ lệ trả lời cảm thấy sợ hãi nhiều hơn hy vọng đối với AI dẫn trước 40 điểm phần trăm. 7 trong 10 người Mỹ phản đối việc xây trung tâm dữ liệu tại khu vực mình sống.
Cách tính toán phía doanh nghiệp cũng đang thay đổi. OpenAI đã ủng hộ dự luật SB 315 của bang Illinois cùng với Đạo luật An toàn trực tuyến cho trẻ em (KOSA), một dự luật lưỡng đảng. SB 315 là dự luật yêu cầu các doanh nghiệp phát triển mô hình AI cấp tiên phong phải xây dựng hệ thống an toàn, kiểm toán hằng năm, báo cáo sự cố nghiêm trọng và bảo vệ người tố giác nội bộ. Có thể đọc ra tính toán tham gia thiết kế quy định thay cho việc né tránh quy định.
Cùng tuần đó, tín hiệu cũng xuất hiện ở Trung Quốc. Quốc vụ viện đã ghi rõ nội dung "đẩy nhanh lập pháp tổng hợp nhằm cải thiện quản trị AI và phát triển lành mạnh" trong kế hoạch công tác lập pháp năm 2026. Văn bản liệt kê các đối tượng gồm dữ liệu, năng lực tính toán, thuật toán, bản quyền, an ninh mạng, bảo vệ chuỗi cung ứng, và đây là lần đầu tiên nhà chức trách ghi từng lĩnh vực như vậy. So với kế hoạch năm 2025 chỉ dừng ở một dòng "thúc đẩy lập pháp cho phát triển AI" thì sắc thái đã khác, và Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc đã đưa dự luật AI vào diện xem xét trọng điểm năm thứ ba liên tiếp.
Tiền đề cho rằng nước nào làm luật thì bị đẩy lùi trong cạnh tranh mất đi sức nặng ở đây. Các doanh nghiệp Trung Quốc đang nới rộng khoảng cách với đối thủ Mỹ trong lĩnh vực tạo video bằng AI. Sau chuyến thăm Trung Quốc tuần trước của Tổng thống Trump, cục diện hai nước tự thiết kế cơ chế kiểm soát của riêng mình đã trở nên rõ nét. Sẽ làm luật đến khi nào, sẽ đi theo thủ tục nào thì vẫn chưa được đưa ra.
Cuộc thảo luận về AI ở Hàn Quốc từ lâu bị trói vào một câu "quản lý thì tụt hậu". Chúng ta đang chứng kiến cảnh câu nói đó bị bác bỏ đồng thời ở cả Mỹ lẫn Trung Quốc. Chatbot chúng ta dùng đã qua thẩm định nào để đến tay mình, trung tâm dữ liệu ở khu bên cạnh được cấp phép theo tiêu chuẩn nào - khi những điều này trở thành câu hỏi có thể trả lời được thì công nghệ mới trở thành một phần của đời sống.
