Từ 10 triệu tấn xuống 7 triệu tấn. Đó là hai vạch mốc mà "Kế hoạch thúc đẩy chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn thoát nhựa" của Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường, được trình lên phiên họp Quốc vụ hội ngày 28/4, vạch ra hướng tới năm 2030. Trọng tâm là cắt hơn 3 triệu tấn khỏi mức dự báo phát sinh rác nhựa sẽ lên tới 10 triệu tấn nếu cứ để nguyên như hiện nay. Mục tiêu đã được ghi vào văn bản kế hoạch quốc gia, nên việc còn lại là lấp đầy xem sẽ dùng bàn tay và thiết bị nào để bớt đi 3 triệu tấn đó.
3 triệu tấn chia thành hai nhánh. Cơ cấu được xác định là giảm 1 triệu tấn bằng cách dùng ít nhựa hơn, và 2 triệu tấn bằng cách dùng nhiều nguyên liệu tái sinh hơn. 1 triệu tấn phía trước là việc đụng đến thói quen sinh hoạt và tập quán phân phối, còn 2 triệu tấn phía sau là việc sắp xếp lại thiết bị và chuỗi cung ứng. Hai nhiệm vụ có tính chất hoàn toàn khác nhau được gộp dưới một mục tiêu, nên mỗi bên cần một lịch trình thực hiện riêng.
Bối cảnh khiến kế hoạch ra đời vào thời điểm này được chỉ ra là cuộc khủng hoảng nguồn cung naphtha do chiến tranh Trung Đông châm ngòi. Khi nguyên liệu, điểm khởi đầu của nhựa, lung lay thì phương thức sản xuất vốn được dựng trên tiền đề nhựa nguyên sinh giá rẻ cũng lung lay theo. Tình hình gần với việc bản thân thị trường nguyên liệu đang đẩy doanh nghiệp về phía nguyên liệu tái sinh, hơn là chuẩn mực môi trường gây sức ép lên ngành công nghiệp. Sự thay đổi của doanh nghiệp mà xã hội dân sự yêu cầu lâu nay và việc chính phủ siết chặt quy định cũng nhắm vào cùng một chỗ.
Các biện pháp trong kế hoạch khá dày. Tỷ lệ nguyên liệu tái sinh pha vào chai PET hiện ở mức 10%, và phương án nâng lên 30% vào năm 2030 đã được đưa vào. Phương án mở rộng đối tượng áp dụng bắt buộc vượt khỏi PET sang polyethylene và polypropylene cũng được trình cùng. Kế hoạch còn kèm theo việc tăng thiết bị tái chế hóa học nung nóng rác nhựa để đưa trở lại trạng thái dầu, đơn giản hóa thủ tục cấp phép cơ sở xử lý, và cơ chế tính nguyên liệu làm ra theo cách đó vào phần giảm phát thải carbon.
Các biện pháp phía đời sống thì gần gũi hơn. "Khu vực không rác thải" bắt buộc dùng hộp đựng nhiều lần sẽ mở rộng ra khu trung tâm đô thị và khu vực quanh trường đại học đến năm 2027, và phương án cấm mang cốc dùng một lần vào các công sở, trong đó có Tòa nhà Chính phủ Sejong, đang được thúc đẩy. Cốc nhựa dùng một lần được đưa vào diện áp dụng chế độ trách nhiệm tái chế của nhà sản xuất, và quy định về bao gói quá mức mở rộng ra toàn ngành thực phẩm, phân phối. Việc phổ biến hộp sinh thái và mở rộng đối tượng điểm thưởng trung hòa carbon cũng nằm trong danh sách.
Cảnh rõ nét nhất là nhà tang lễ. Trong 1.075 nơi trên cả nước, số nơi dùng hộp đựng nhiều lần là 100. Nghĩa là chín trong mười nơi vẫn đón khách viếng bằng bát đĩa dùng một lần. Kế hoạch mở rộng hộp đựng nhiều lần từ nhà tang lễ của cơ quan công lập rồi nối sang khu vực tư nhân cho thấy tập quán vốn bị coi là khó đổi thực ra còn nhiều dư địa để đổi.
Dòng chảy bên ngoài cũng chỉ về cùng một chỗ. Liên minh châu Âu từ tháng 11 tới sẽ cấm đưa rác nhựa sang các nước ngoài OECD. Dù việc thi hành quy định chỉ còn nửa năm nữa, khoảng một nửa lượng rác thải mà châu Âu đưa ra ngoài vẫn hướng tới các nước ngoài OECD. Thổ Nhĩ Kỳ, nước nhập khẩu lớn nhất, riêng trong nước đã phát sinh 3,3 triệu tấn mỗi năm, lượng này gấp hơn hai lần năng lực tái chế của chính họ.
Xét theo quy mô xuất khẩu, Đức đứng đầu thế giới với hơn 810.000 tấn năm ngoái, Anh đứng thứ hai với khoảng 675.000 tấn và con số của Anh là mức cao nhất trong 8 năm. Mỹ đạt 385.000 tấn năm 2025, nằm trong nhóm thứ năm. Liên minh châu Âu đang chuẩn bị quy định thiết kế sinh thái siết nhập khẩu những sản phẩm chưa chứng minh được việc sử dụng nguyên liệu tái sinh, còn Mỹ đang tăng cường quy định ở cấp tiểu bang. Khi lối đẩy ra ngoài biên giới đóng lại, rốt cuộc phải hoàn tất vòng tuần hoàn bên trong lãnh thổ của mỗi bên.
Cũng có những chỗ lệch nhau. Đặt trên chuẩn là lượng phát thải hiện nay ở mức 7,8 triệu tấn, có cách hiểu cho rằng mục tiêu 7 triệu tấn mang tính chất ghìm mức tăng lại, hơn là giảm mạnh lượng tuyệt đối. Sẽ bắt buộc pha 30% cho chai PET vào lúc nào và bằng văn bản pháp luật nào, sẽ nâng phí tái chế đối với doanh nghiệp không thực hiện lên bao nhiêu, đến nay vẫn chưa có câu trả lời. Không có lý do để nghi ngờ mục tiêu, nhưng công cụ để giữ mục tiêu đó được hoàn thiện trong nghị định thi hành và bảng ngân sách.
Khoảng cách giữa việc nhận một ly cà phê vào bình cá nhân và 3 triệu tấn trông có vẻ xa. Dù vậy, thay đổi ở 975 nhà tang lễ đổi bát đĩa, và nguyên liệu tái sinh pha vào một chai PET tăng từ 10% lên 30%, rốt cuộc khởi đi từ đòi hỏi được tạo nên bởi những lựa chọn riêng lẻ chồng chất lại. Việc chọn giữa một sản phẩm bọc lẻ nhiều lớp và một sản phẩm không như vậy khi đi chợ tuần này chính là một lá phiếu của đòi hỏi ấy. 3 triệu tấn ghi trong bản kế hoạch chỉ được lấp đầy bằng cách đếm những lá phiếu đó.
