Sau khi ChatGPT xuất hiện, công việc biến mất ở Kenya là dịch vụ gia công viết bài tập thay cho sinh viên nước ngoài. Phần lớn những người đảm nhận công việc này là người có học vấn cao, đã tốt nghiệp đại học. Khi những sinh viên từng thuê ngoài bài tập bắt đầu tự dùng AI, bản thân số đơn đặt hàng giảm xuống.
Cùng thời gian đó, việc làm ngành chế tạo của Mỹ giảm 75.000 kể từ tháng 1 năm ngoái. Hai con số này khác nhau cả về đối tượng, khu vực lẫn thời gian nên không thể cộng lại hay so sánh. Phía từ lâu bị chỉ ra là nghề sẽ bị AI xóa sổ là tầng trên của giới văn phòng như luật, kế toán, còn nơi thực sự mất việc lại là dịch vụ tri thức thuê ngoài ở nước đang phát triển và dây chuyền nhà máy ở Mỹ.
Thư viện Quốc hội Hàn Quốc, dựa trên báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), cho biết nếu việc làm của thanh niên thuộc nhóm rủi ro cao với AI giảm 10% thì 5,6 triệu người chịu ảnh hưởng. Nhóm rủi ro cao là những công việc được phân loại là AI hiện nay có thể thay thế phần lớn nội dung công việc. Quy mô 5,6 triệu người này gộp phạm vi nào thì không được nêu trong thông cáo của Thư viện Quốc hội.
Nghề viết thuê ở Kenya là công việc gần với cửa vào của sự nghiệp. Khi tốt nghiệp đại học mà đường xin việc trong nước bị chặn, đó là lối kiếm ngoại tệ chỉ bằng khả năng soạn văn bản tiếng Anh. Lối đi đó hẹp lại thì bàn đạp để bước lên bậc tiếp theo cũng mất theo. Việc làm của thanh niên yếu ớt vì khả năng bị thay thế cao, lại còn không có kinh nghiệm nào để bám vào ngay từ đầu.
Cũng có ý kiến cho rằng dù ngành chế tạo quay về Mỹ thì việc làm cũng không tăng tương ứng. Vì những nhà máy quay về được thiết kế trên tiền đề robot và thiết bị tự động hóa. Trong danh sách nghề triển vọng của thời đại AI, hiện tượng đảo ngược khi các nghề giao hàng dùng sức vóc như chuyển phát vươn lên phía trên cũng được đưa tin.
Các vụ việc này được đưa tin liên tiếp trong khoảng từ ngày 6 đến ngày 8 vừa qua. Cú sốc việc làm của AI không đi từ trên xuống dưới bắt đầu từ phía thu nhập cao, mà quét trước ở những nơi có sức thương lượng yếu như thầu phụ ngoài biên giới và sàn nhà máy.
Không có thống kê theo dõi những người tốt nghiệp đại học ở Nairobi đã chuyển sang công việc gì sau khi đơn viết thuê dứt hẳn. Số việc làm biến mất thì đếm được, nhưng họ đi đâu sau khi mất công việc đó thì không được thống kê.
