Ngày 2, các chi nhánh Hyundai Motor, Kia và Korea GM thuộc Công đoàn Kim khí, Tổng liên đoàn Lao động Dân chủ Hàn Quốc đã mở họp báo trước Nhà Xanh ở quận Jongno, Seoul và yêu cầu thành lập hội đồng hiệp thương ba bên gồm lao động, giới chủ và chính phủ để ứng phó với sự lan rộng của AI. Sau họp báo, ba chi nhánh đã chuyển tới Nhà Xanh bản yêu cầu thương lượng với chính phủ, trong đó có việc lập hội đồng hiệp thương giữa lao động và chính phủ, hội đồng ba bên để bàn phương án bảo vệ chuỗi cung ứng trong nước và việc làm trong thời kỳ chuyển đổi số, cùng phương án mở rộng duy trì sản xuất ô tô hoàn chỉnh trong nước. Đây là cảnh cuộc tranh luận về tác động của AI tới việc làm chuyển sang bàn đàm phán thể chế.
Công đoàn không nêu vấn đề sa thải. Chủ tịch Công đoàn Kim khí Park Sang-man cho rằng khi giới tư bản tập trung đầu tư vào tự động hóa, số hóa và AI, dù có chỗ trống nhân sự thì việc tuyển mới vẫn không diễn ra và thỏa ước lao động tập thể đang bị vô hiệu hóa. Tức là việc làm giảm đi theo cách không đẩy người ra ngoài và không lấp đầy những vị trí trống.
Các nghiên cứu ở nước ngoài cũng chỉ tới chỗ tương tự. Báo cáo 'Chim hoàng yến trong mỏ than' mà Phòng thí nghiệm Kinh tế số Đại học Stanford công bố tháng 11 năm ngoái phân tích rằng ở những lĩnh vực có mức độ phơi nhiễm AI cao như lập trình viên hay ngành dịch vụ, số người có việc làm ở tuổi 22-25 đã giảm trung bình 16% so với các nghề khác kể từ cuối năm 2022. Mức độ phơi nhiễm AI là mức mà phần lớn công việc có thể xử lý được bằng công nghệ hiện tại. Cũng trong phân tích này, việc làm của lao động có kinh nghiệm tay nghề cao và của các nghề hiện trường như hộ lý, thợ bảo trì, tài xế taxi vẫn được duy trì hoặc tăng lên.
Báo cáo 'AI tạo sinh, thay đổi công nghệ có lợi cho người có kinh nghiệm' của Đại học Harvard đã phân tích hồ sơ của 62.000 người lao động và cho biết từ năm 2015 đến giữa năm 2022, tuyển dụng nhân viên mới và lao động có kinh nghiệm cùng tăng. Thời điểm dòng chảy đó tách ra là năm 2023. Số người mới bước vào nghề tại các doanh nghiệp đã đưa AI vào sử dụng giảm 9% chỉ sau 6 quý kể từ quý 1 năm 2023, trong khi việc làm của lao động có kinh nghiệm nhìn chung không chịu ảnh hưởng. Hai báo cáo có tiêu chí và đối tượng khác nhau nên khó so sánh trực tiếp, nhưng kết luận rằng cửa vào của tuyển dụng đang hẹp lại thì giống nhau.
Chẩn đoán trong nước thận trọng hơn một chút. Tiến sĩ Noh Se-ri, Viện Nghiên cứu Lao động Hàn Quốc, trong bài phát biểu chủ đề tại 'Diễn đàn Việc làm Tương lai APEC' do Bộ Việc làm và Lao động tổ chức, cho biết phần lớn doanh nghiệp Hàn Quốc trả lời rằng AI chỉ thay thế tối đa 10% công việc. Bà giải thích rằng sự thay thế trên diện rộng chưa được quan sát thấy, nhưng ở những nghề có nguy cơ phơi nhiễm AI cao, việc đưa AI tạo sinh vào sử dụng nhanh hơn kể từ năm 2023 khiến đà tăng việc làm của lao động trẻ chậm lại. Bà cũng nói thêm rằng nếu nhìn toàn khối OECD thì căn cứ để khẳng định tác động của AI tới việc làm là tiêu cực chưa rõ ràng.
So với các dự báo trước đây thì khác biệt rõ rệt. Trong khảo sát với 21 chuyên gia AI và robot thuộc 9 cơ quan như Viện Thông tin Việc làm Hàn Quốc, KAIST, Đại học Quốc gia Seoul, đã có dự báo rằng trong vòng 10 năm sẽ có 15,75 triệu việc làm biến mất và nhân viên vệ sinh cùng phụ bếp sẽ mất hết. Nơi thực sự xuất hiện sự sụt giảm không phải là nhóm nghề vệ sinh hay nấu ăn.
Nhân viên mới ở nhóm nghề văn phòng và lập trình giảm đi. Thay đổi đến dưới hình thức lối vào của một nhóm tuổi nhất định hẹp lại, hơn là tổng lượng việc làm giảm đi.
Đằng sau việc công đoàn ngành ô tô yêu cầu lập hội đồng hiệp thương còn có kế hoạch robot. Hyundai Motor đã công bố robot hình người 'Atlas' tại CES ở Mỹ hồi tháng 1 năm nay, và việc đưa robot này vào công đoạn sản xuất tại nhà máy ở Mỹ vào năm 2028 đang được nhắc tới. Ý tưởng nhà máy không người 'DF247' dựa trên AI cũng được nhắc tới cùng lúc. Chủ tịch chi nhánh Hyundai Motor Lee Jong-cheol nói rằng trong kế hoạch tương lai của Hyundai Motor chỉ có robot và tự động hóa, không có sự tôn trọng con người, và yêu cầu bàn về vấn đề việc làm theo chuyển đổi công nghiệp, đào tạo nghề và phương án việc làm cho các cơ sở nhỏ và vừa.
Chủ tịch chi nhánh Lee cho rằng khủng hoảng việc làm sẽ ập đến sớm nhất với các công đoạn phân loại, lắp ráp đơn giản ở cơ sở nhỏ và vừa cùng lao động thầu phụ. Vì vậy yêu cầu cũng nối tiếp thành hỗ trợ đào tạo nghề và bù đắp tiền lương trong thời gian chuyển đổi công việc, bên cạnh bảo đảm việc làm. Chủ tịch chi nhánh Korea GM Ahn Kyu-baek nói rằng nếu một hãng xe hoàn chỉnh lung lay thì cuộc sống của hàng trăm doanh nghiệp phụ tùng và hàng trăm nghìn người lao động cùng gia đình họ sẽ sụp đổ.
Việc hội đồng hiệp thương có thực sự được lập hay không thì chưa có gì được định. Một quan chức Liên đoàn Giới chủ Hàn Quốc trả lời rằng đây là việc chưa được xác định, còn Tổng liên đoàn Lao động Dân chủ đang không tham gia Ủy ban Kinh tế, Xã hội và Lao động nên cũng cần sắp xếp xem sẽ ngồi lại với nhau trong khuôn khổ nào. Bộ Việc làm và Lao động đang thu thập ý kiến của giới lao động và giới chủ về kế hoạch cơ bản ổn định việc làm liên quan tới chuyển đổi công nghiệp để xây dựng các nhiệm vụ triển khai chi tiết. Cố vấn cao cấp Angelica của OECD phát biểu trong bài diễn văn chính tại diễn đàn rằng kế hoạch cơ bản của chính phủ nhất thiết phải bao gồm việc theo dõi tác động tới việc làm, bảo trợ xã hội và lưới an toàn việc làm.
Tháng 3 năm 2016, kỳ thủ 9 đẳng Lee Se-dol đã thua AlphaGo với tỷ số 4-1. Mười năm sau, tại cùng địa điểm, ông ra lệnh bằng giọng nói cho một tác nhân AI và làm ra ứng dụng cờ vây chỉ trong 30 phút, còn trong ván đấu với chính AI do mình tạo ra thì ông xin thua sau 61 nước. Khoảng cách giữa người điều khiển công cụ và người bị công cụ đẩy ra nằm cả trong hai cảnh đó. Thứ đang được đưa lên bàn đàm phán lúc này là vấn đề thu hẹp khoảng cách đó bằng cách nào, và ai sẽ trả chi phí đó.
