Bức thư ngỏ khởi đầu với hơn 20 công ty ký tên đã tăng lên 50 công ty chỉ sau hai ngày. Văn bản mang tiêu đề 'Trọng số mở (open-weight) và vị thế dẫn đầu AI của Mỹ' được công bố ngày 24/7 giờ địa phương, trong nhóm ký tên ban đầu có Nvidia, Microsoft và Meta. Palantir, IBM và Dell cũng ghi tên. Khi quỹ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz tham gia, thành ra bên làm bán dẫn, bên làm mô hình và bên rót tiền cùng ký vào một câu chữ.
Trọng số là tập hợp các con số còn lại bên trong mô hình AI sau khi huấn luyện xong. Nếu công khai phần này, bất kỳ ai cũng có thể tải về, mổ xẻ và sửa lại để dùng. Bức thư cũng không phủ nhận điểm đó.
Thư thừa nhận rằng mở trọng số ra thì mô hình rời khỏi tay công ty phát triển, nhưng phản bác rằng phía đóng lại về bản chất không an toàn hơn. Lập luận là cộng đồng nghiên cứu rộng lớn sẽ tìm ra lỗ hổng và cải thiện các cơ chế an toàn.
Bức thư chỉ đích danh một số công ty và một số thông lệ để yêu cầu trả lời.
Ngày 20/7, truyền thông Mỹ đưa tin một số thành viên nội các chính quyền Trump đang xem xét biện pháp cấm trên thực tế đối với các mô hình nguồn mở nước ngoài. Bộ Thương mại năm ngoái đã lưu hành dự thảo quy định đưa các mô hình AI nguồn mở của Trung Quốc vào diện quản lý, đồng thời xem xét cả phương án đưa nhiều phòng thí nghiệm AI Trung Quốc vào danh sách đen. NSA và ONCD của Nhà Trắng đã chuẩn bị bản khuyến nghị về mối đe dọa từ các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc.
Nhà Trắng còn cân nhắc cả một sắc lệnh hành pháp chỉ cho phép cung cấp dịch vụ mô hình Trung Quốc với điều kiện doanh nghiệp Mỹ chịu trách nhiệm khi xảy ra sự cố an ninh. Tất cả những nỗ lực này đều bị gác lại trước phản đối rằng đổi mới sẽ bị co lại.
Khi những nhân vật như cựu cố vấn Nhà Trắng Sriram Krishnan rời đi, tiếng nói của phe cứng rắn trong chính quyền lớn dần. Giám đốc OSTP Michael Kratsios và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent để ngỏ khả năng trừng phạt với lý do doanh nghiệp Trung Quốc đã chưng cất trái phép các mô hình của Mỹ. Chưng cất (distillation) là kỹ thuật lấy đầu ra của mô hình lớn để huấn luyện mô hình nhỏ, giúp giảm mạnh chi phí phát triển.
Bức thư vạch ranh giới ở chỗ này. Lập luận của thư là kỹ thuật phát triển chính đáng khác với hành vi chiếm đoạt bất chính, và cách xử lý phải giải quyết bằng những công cụ như kiện tụng và hợp đồng, chứ không nên đi theo hướng chặn toàn bộ công nghệ.
Hai bên trong cuộc đối đầu này đều là cơ quan Mỹ và doanh nghiệp Mỹ.
OpenAI và Anthropic lâu nay cảnh báo rằng nếu các mô hình Trung Quốc giá rẻ và hiệu năng tốt lan rộng mà không có quản lý thì sẽ thành rủi ro an ninh nghiêm trọng. Ngày 17/7, Dean Ball, người phụ trách chiến lược tương lai của OpenAI, viết trên X rằng một thế giới do các mô hình trọng số mở chi phối có thể dẫn tới 'chủ nghĩa cộng sản AI'. Ở phía ngược lại, cố vấn AI của Nhà Trắng David Sacks đáp trả trên X rằng các phòng thí nghiệm dẫn đầu theo hướng đóng đang muốn mượn tay chính phủ để dẹp đối thủ là nguồn mở.
CEO Nvidia Jensen Huang giới thiệu bức thư này bằng bài đăng đầu tiên trên tài khoản X. Trước đó, ngày 22/7, Hiệp hội Little Tech quy tụ các doanh nghiệp công nghệ vừa và nhỏ của Mỹ đã gửi thư tới Tổng thống Trump, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và Giám đốc Kratsios, đề nghị không chặn quyền tiếp cận các mô hình mở của Trung Quốc.
Nền của chuyện này là cảm nhận rằng khoảng cách hiệu năng đã thu hẹp. Trong tháng 7, Moonshot AI công bố mô hình trọng số mở 'Kimi K3', còn Alibaba tung ra 'Qwen 3.8 Max'. Hai mô hình này đạt kết quả ngang với mô hình Mỹ ở một số bài kiểm chuẩn và số doanh nghiệp Mỹ đưa vào sử dụng cũng đang tăng.
Gần như miễn phí mà hiệu năng tương đương thì người ta sẽ dùng. Bên muốn chặn dòng chảy này bằng quy định và bên cho rằng chặn là trói luôn cả lập trình viên Mỹ đang chia rẽ nhau.
Khá nhiều doanh nghiệp và viện nghiên cứu trong nước Hàn Quốc lâu nay nhận trọng số đã mở về tinh chỉnh để tạo dịch vụ, và tiền đề của việc đó là có thể tải mô hình cần dùng bất cứ lúc nào. Nếu Mỹ thực sự hạn chế việc lưu hành mô hình trọng số mở của một nước cụ thể, lựa chọn sẽ thay đổi tùy theo chỗ nào bị chặn, từ quyền truy cập kho lưu trữ cho đến dịch vụ lưu trữ trên đám mây. Ngã rẽ nằm ở chỗ phạm vi áp dụng của dự thảo quy định chỉ giới hạn ở mô hình Trung Quốc hay mở rộng ra toàn bộ nguồn mở nước ngoài.
Bức thư viết rằng ưu thế AI của Mỹ không phụ thuộc vào một mô hình tiên tiến nhất. Nó phụ thuộc vào việc có tạo được hệ sinh thái mở lan ra mọi lĩnh vực hay không. Quy định nghiêng về phía nào thì danh sách mô hình mà lập trình viên có thể tải về cũng thay đổi.
