Ngày 3 (giờ địa phương), OpenAI công bố báo cáo 'Quản trị dân chủ đối với AI tiên phong' và đề xuất xây dựng một dự luật tiêu chuẩn ở cấp liên bang gộp chung các quy định về trí tuệ nhân tạo vốn được lập riêng ở từng bang. Đây là đề xuất chắt lọc những nội dung cốt lõi xuất hiện chung trong các dự luật an toàn AI mà California, New York, Illinois chuẩn bị riêng rẽ, rồi nâng lên thành luật liên bang. Cùng ngày, Tổng giám đốc điều hành Sam Altman đến Washington và lần lượt gặp Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cùng lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries.
Lập luận mà báo cáo đưa ra rất đơn giản. Đó là để AGI, tức AI có trí tuệ rộng ở mức con người, mang lại lợi ích cho nhân loại thì chỉ cam kết tự nguyện của doanh nghiệp, chính sách nội bộ của từng công ty hay những quy định cục bộ gắn riêng cho từng vấn đề là chưa đủ. OpenAI đưa ra ba hạng mục bắt buộc như một phương án thay thế. Đó là công bố báo cáo minh bạch định kỳ, đánh giá và kiểm toán do cơ quan độc lập bên ngoài thực hiện hằng năm, và nghĩa vụ khai báo khi xảy ra sự cố an toàn nghiêm trọng.
OpenAI cũng chỉ đích danh cơ quan thực thi. Đó là phương án nâng 'Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới AI' (CAISI) thuộc Bộ Thương mại Mỹ lên thành cơ quan thường trực, giao cho nơi này việc đánh giá trước khi doanh nghiệp tung ra mô hình có hiệu năng cao nhất. Đó là bức tranh trong đó liên bang ghi nhận các quy tắc đi lên từ các bang, còn cơ quan liên bang canh giữ ngưỡng cửa trước khi phát hành. OpenAI mô tả cách làm này là việc tạo lập tiêu chuẩn quốc gia theo kiểu 'chủ nghĩa liên bang ngược'.
Trước đó một ngày, hôm 2, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh hành pháp buộc các công ty AI phải nộp cho chính phủ để nhận thẩm định an ninh trước khi phát hành mô hình hiệu năng cao mới nhất. Thời gian chính phủ xem trước mô hình và kiểm tra lỗ hổng an ninh là tối đa 30 ngày, giảm mạnh so với 90 ngày ở bản dự thảo. Tổng thống Trump định ký bản ban đầu vào ngày 21 tháng trước nhưng đã rút lại vào phút chót, lý do được cho là lo ngại rằng 90 ngày quá dài.
Phần việc thực thi sắc lệnh do nhiều bộ chia nhau đảm nhận. Bộ Tài chính, Bộ Quốc phòng, Bộ An ninh Nội địa lập quy trình đo chuẩn mật không công bố ra bên ngoài, còn các hãng phát triển xây dựng cơ chế hợp tác tự nguyện với chính phủ. Tổ chức hợp tác an ninh mạng AI được lập ra ở đây có vai trò rà soát trên quy mô lớn để tìm ra lỗ hổng phần mềm và điều phối việc phát hành bản vá bảo mật vào lúc nào, theo cách nào. Nhà Trắng giải thích đây là biện pháp nhằm củng cố vị thế dẫn đầu về AI của Mỹ và bảo vệ hạ tầng, hệ thống an ninh quốc gia trước các mối đe dọa mạng, đồng thời vạch rõ rằng đây không phải là việc đưa vào chế độ cấp phép hay chế độ phê duyệt trước.
CEO Altman đánh giá sắc lệnh này đã đạt được sự cân bằng thích hợp giữa đổi mới và an toàn. Chủ tịch Hạ viện Johnson cho biết sau cuộc gặp rằng hai bên đã thảo luận về cơ chế 'quản lý nhẹ' nhằm ngăn thiệt hại do AI.
Với doanh nghiệp, việc đáp ứng riêng từng quy tắc khác nhau của 50 bang là một khoản chi phí, và khả năng dự đoán, tức biết trước phải tuân thủ đến mức nào, chi phối chính lịch trình phát triển. Nhìn từ phía ngược lại, hợp nhất cũng có thể là sự san bằng xuống mức thấp. Việc tiêu chuẩn liên bang thay thế luật bang hay được áp dụng cùng luật bang vẫn chưa được xác định, và nếu điểm này chưa được làm rõ thì cũng khó quy định việc hợp nhất mang tính chất gì.
Vấn đề tiền chính trị cũng nằm ở phía sau. Ngày 1, OpenAI nhấn mạnh tính trung lập, nói rằng công ty không quyên góp cho ứng viên, chính đảng hay ủy ban hành động chính trị nào và cũng không vận hành PAC. Tuy nhiên, Chủ tịch Greg Brockman và vợ là bà Anna Brockman đã quyên góp với tư cách cá nhân cho siêu PAC ủng hộ Trump 'MAGA Inc.' và các tổ chức chính trị có khuynh hướng ủng hộ AI.
Thứ thay đổi ngay là nhịp phát hành mà nhà phát triển và người dùng cảm nhận được. Quá trình một mô hình mới ra mắt sẽ có thêm khâu kiểm tra của chính phủ kéo dài tối đa một tháng, và tùy theo kết quả đó được công bố dưới hình thức nào, người dùng lần đầu tiên có thể xác nhận công cụ mình đang dùng đã vượt qua những kiểm tra nào. Nếu kiểm toán độc lập hằng năm và khai báo sự cố trở thành nghĩa vụ, khi chatbot trả lời sai thì việc đó là một sự cố riêng lẻ hay là đối tượng phải khai báo cũng bắt đầu được phân biệt.
Dĩ nhiên, cả đường ranh xác định 'mô hình hiệu năng cao' thuộc diện thẩm định lẫn việc điều gì xảy ra khi không tuân thủ 30 ngày đều chưa được ấn định bằng văn bản. Để thường trực hóa CAISI thì cần ngân sách và lập pháp, còn 'quản lý nhẹ' mà Chủ tịch Johnson nói sẽ ra đời dưới dạng dự luật nào là chuyện sẽ lộ rõ về sau. Cho đến lúc đó, thứ người dùng có thể cầm trong tay chỉ là các báo cáo minh bạch do từng công ty đưa ra.
