Báo cáo phân tích việc làm về AI tạo sinh do chuyên viên phân tích kinh tế Cheon Kyung-rok của Văn phòng Ngân sách Quốc hội soạn thảo đã đưa ra kết luận trái với quan niệm thông thường. Kể từ tháng 11/2022 khi ChatGPT ra mắt, số người có việc làm trong các nghề có mức tiếp xúc AI cao đã tăng ở mọi nhóm tuổi, và ở nhóm thanh niên cũng vậy. Phân tích hồi quy cũng không phát hiện bằng chứng cho thấy AI đã cắt giảm việc làm ở các nghề tiếp xúc cao. Mức tiếp xúc càng cao thì tỷ lệ thay đổi việc làm lại càng tăng có ý nghĩa thống kê.
Mức tiếp xúc được lấy từ chỉ số do Tổ chức Lao động Quốc tế xây dựng. Đây là chỉ số chấm điểm xem trong công việc của một nghề có bao nhiêu phần mà AI tạo sinh có thể can thiệp, và báo cáo lấy đó làm chuẩn để chia các nghề ở Hàn Quốc thành bốn nhánh là tiếp xúc cao, tiếp xúc trung bình, tiếp xúc thấp và không tiếp xúc. Nhóm tiếp xúc cao gồm nhân viên kế toán và nghiệp vụ tài vụ, nhân viên và chuyên gia tài chính, bảo hiểm, nhân viên tư vấn khách hàng và giám sát, nhà phát triển máy tính, phần mềm. Giai đoạn phân tích được xác định là từ khi ChatGPT ra mắt đến nửa đầu năm ngoái.
Xem kỹ chính báo cáo đó thì kết luận không dồn về một phía. Bởi ngay trong nhóm tiếp xúc cao cũng có sự phân hóa. Phía có số người làm việc giảm là nhân viên kế toán, tài vụ, nhân viên tư vấn khách hàng và giám sát, và các chuyên gia liên quan đến sáng tác, báo chí. Ngược lại, chuyên gia hệ thống máy tính, phần mềm, chuyên gia tài chính, bảo hiểm, chuyên gia nhân sự, quản trị lại tăng.
Về mức giảm ở nhóm nghề sáng tác, báo chí, báo cáo xem đầu mối để lý giải là công việc này trên thực tế giống với việc tạo văn bản mà mô hình ngôn ngữ lớn đảm nhiệm. Với nhóm nghề chuyên môn, báo cáo đọc theo hướng khác. Báo cáo nêu khả năng ngay cả với nhân viên ít năm kinh nghiệm, AI vận hành theo dạng tăng cường, hỗ trợ nhiều hơn là lấy mất việc. Việc làm giảm ở nhóm thanh niên là ở các nghề tiếp xúc trung bình.
Thế nhưng các chỉ số thị trường lao động lại mang gương mặt hoàn toàn ngược lại. Theo Xu hướng việc làm tháng 1 của Cơ quan Dữ liệu Quốc gia, tỷ lệ có việc làm của nhóm 15-64 tuổi là 69,2%, tăng 0,4 điểm phần trăm so với một năm trước. Cùng tháng, tỷ lệ có việc làm của nhóm 15-29 tuổi là 43,6%, giảm 1,2 điểm phần trăm, và đang giảm liên tục 21 tháng. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên nhảy từ 6,0% lên 6,8%, tính theo tháng 1 thì cao nhất kể từ năm 2021.
Số thanh niên diện "nghỉ ngơi" không đi làm cũng không tìm việc là 469.000 người, tăng 35.000 người (8,1%) trong một năm. Thực tế mà những người đang chuẩn bị xin việc mô tả ăn khớp với thống kê này. Ứng viên tuyển mới đã có kinh nghiệm, cái gọi là "tân binh đã qua sử dụng", được ưa chuộng, và đã xuất hiện trường hợp doanh nghiệp lớn giảm tuyển mới công khai từ 2 lần xuống 1 lần mỗi năm. Doanh nghiệp đang nghiêng về tuyển dụng thường xuyên và tuyển người có kinh nghiệm thay cho tuyển công khai.
Đặt hai bộ dữ liệu cạnh nhau thì chúng soi chiếu những tầng khác nhau hơn là xung đột với nhau. Dù tổng số người làm việc theo từng nghề được giữ nguyên hoặc tăng, lối vào mới của nghề đó vẫn có thể hẹp lại. Mô tả về việc các hãng công nghệ lớn chuyển sang thận trọng trong tuyển nhà phát triển sơ cấp và các hãng luật, công ty kiểm toán lớn điều chỉnh quy mô tuyển dụng chỉ ra những gì đang diễn ra ở cửa vào, tách khỏi tổng lượng. Cũng có ý kiến chỉ ra rằng trong lúc các doanh nghiệp đưa AI vào và giảm tuyển dụng, các chỉ số năng suất vĩ mô vẫn không cải thiện rõ rệt.
Các nghiên cứu trước đã chỉ ra "thay đổi công nghệ thiên lệch theo thâm niên", khi ở những ngành tiếp xúc AI cao, việc làm của thanh niên giảm còn việc làm của nhóm ngoài 50 tuổi tăng. Nghĩa là AI đẩy năng suất của người có kinh nghiệm lên, trong khi chính cơ hội tích lũy kinh nghiệm lại biến mất. Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva cảnh báo AI sẽ giáng vào thị trường lao động như một trận sóng thần, nhưng phân tích của NABO không tìm thấy tín hiệu phân biệt rõ rệt với các nhóm nghề khác trong xu hướng tuyển người và tuyển thanh niên. Khoảng cách giữa lời cảnh báo và số đo mới là điều gần với thực tế ở thời điểm hiện tại.
Tại hiện trường sản xuất, phép tính lộ ra trần trụi hơn. Tập đoàn Hyundai Motor đang xúc tiến đưa robot AI "Atlas" vào hiện trường công nghiệp, và ông Lee Woong-jae, Giám đốc điều hành Bộ phận Giải pháp Sản xuất, ngày 7 tháng trước cho biết sẽ áp dụng trước ở các công việc nguy hiểm và công việc gây gánh nặng lớn cho cơ thể. Giá dự kiến mỗi máy vào khoảng 200 triệu won, và kèm theo đó là phép tính rằng nếu giả định một máy làm được phần việc của 2 nhân viên thì 2 năm là thu hồi được vốn. Phía công đoàn ngày 16 tháng trước phản đối việc đưa vào sử dụng khi chưa có thỏa thuận giữa lao động và giới chủ, với lý do robot có thể thay thế con người.
Điểm mà chính sách nhắm tới cũng thay đổi theo đó. Biện pháp giữ tổng số việc làm và biện pháp tạo lối để người mới bước vào xã hội có được kinh nghiệm thực tế đầu tiên có thiết kế hoàn toàn khác nhau. Thiết kế lại quá trình đào tạo người mới như thế nào ở các nhóm nghề có tỷ trọng công việc lặp lại lớn như kế toán, tư vấn là bài toán thực tế mà dữ liệu này đặt ra.
Với người đang chuẩn bị xin việc, báo cáo này không thành căn cứ để yên tâm, cũng không thành căn cứ để buông xuôi. Ở các nhóm nghề phát triển, tài chính, nhân sự đã chuyển sang dùng AI, nhu cầu về người tăng lên, còn những nghề mà sản xuất văn bản là toàn bộ công việc thì giảm. Không thể biết thống kê của 1-2 năm tới có vẽ nên bức tranh giống hiện nay hay không. Thế nhưng với những thanh niên đang thấy cánh cửa việc làm đầu tiên hẹp lại, thời gian để chờ thống kê đảo chiều không dư dả đến vậy.
