Ba tháng. Đó là khoảng thời gian từ khi "Biện pháp tạm thời quản lý dịch vụ tương tác nhân cách hóa AI", do 5 bộ ngành gồm Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (国家互联网信息办公室) công bố chung ngày 10/4/2026, cho tới lúc có hiệu lực vào ngày 15/7 tới. Đúng vào ngày có hiệu lực đó, Doubao của ByteDance và Qwen của Alibaba tắt tính năng AI agent tùy chỉnh cho từng cá nhân. Doubao nêu lý do là điều chỉnh sản phẩm.
Từ nhân cách hóa không khó hiểu. Nó chỉ những dịch vụ mô phỏng tính cách, lối nói và cảm xúc của con người, liên tục trao đổi tình cảm với người dùng. Người yêu ảo, gia đình ảo, AI đồng hành cảm xúc nằm trong nhóm này.
Biện pháp tạm thời yêu cầu các nền tảng vận hành những dịch vụ như vậy phải có cơ chế tăng cường kiểm duyệt nội dung, bảo vệ trẻ vị thành niên và ngăn sự lệ thuộc cảm xúc quá mức. Nội dung kích động và tô vẽ hành vi tự hại hoặc tự sát, nội dung có hại cho trẻ vị thành niên, hành vi dẫn dụ người dùng lệ thuộc cũng được liệt kê vào các mục cấm.
Vì sao phía tắt tính năng chọn cách đóng hẳn thay vì chỉnh sửa, điều đó lộ ra ở thiết kế. Agent cá nhân hóa được tạo ra trên tiền đề ghi nhớ người dùng và duy trì quan hệ. Nó vốn đã trái với yêu cầu buộc phải cắt cuộc trò chuyện tại một thời điểm nhất định và giữ khoảng cách để người dùng không gắn bó tình cảm. Qwen đã đưa ra hướng dẫn theo từng bước rằng ngày 10/7 sẽ gỡ các agent dạng người và agent do người dùng tự tạo, ngày 15 dọn nốt phần còn lại.
Doubao đã mở rộng agent cá nhân hóa từ năm 2024, còn Qwen vận hành dịch vụ để người dùng tự tay tạo và điều khiển nhân vật. Đó là tính năng được tích lũy hơn hai năm. Người dùng Doubao vẫn có thể mở xem và tải về thông tin agent cùng lịch sử trò chuyện trong một thời gian sau khi đóng, và dữ liệu này sẽ bị xóa hết vào ngày 15/10.
Việc xử lý đã tiến hành từ trước ngày có hiệu lực. Cục Thông tin Internet Thượng Hải ngày 26/6 cho biết đã xóa hơn 14.000 AI agent giả mạo cơ quan chính phủ, kích động cờ bạc hoặc thu thập bừa bãi thông tin cá nhân.
Trung Quốc không đẩy lùi bản thân agent. Hướng dẫn thực thi hỗ trợ phát triển do Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc, Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin cùng đưa ra hồi tháng 5 định nghĩa AI agent là hệ thống thông minh tự nhận thức, tự quyết định và tương tác. Trong cùng hướng dẫn đó, nguyên tắc người dùng được biết đến cùng và có thể từ chối quyết định của AI lần đầu tiên được ghi vào văn bản.
Agent dùng cho cá nhân có tần suất sử dụng cao nhưng chi phí máy chủ và tính toán nặng nên khó sinh lời, đánh giá đó luôn đi kèm. Qwen gần đây đã mở dịch vụ agent nhắm vào doanh nghiệp và nhà phát triển thay cho người dùng phổ thông, và Luckin Coffee, KFC, China Eastern Airlines đã tham gia thử nghiệm. Dự báo thị trường AI agent cho doanh nghiệp sẽ tăng lên hơn 48 tỷ nhân dân tệ, tương đương hơn 9 nghìn tỷ won tiền Hàn Quốc, cùng quan sát của Gartner rằng đến năm 2026 tối đa 40% ứng dụng doanh nghiệp sẽ gắn agent được xem là bối cảnh của sự dịch chuyển này.
Vấn đề chuỗi cung ứng chồng thêm vào đây. Alibaba lấy lý do nguy cơ backdoor bị cài vào Claude Code của Anthropic, từ ngày 10/7 buộc toàn bộ nhân viên xóa các mô hình và sản phẩm agent của Anthropic, và quyết định chuyển công việc AI trong nội bộ sang agent tự phát triển "Qoder". Kỹ sư phía Anthropic giải thích về nghi vấn thu thập thông tin người dùng Trung Quốc rằng đó là cơ chế thử nghiệm nhằm chặn việc truy cập vòng của bên thứ ba không được phép và việc đánh cắp mô hình, và sẽ được gỡ bỏ. Anthropic cũng từng khẳng định các nhà vận hành liên quan đến Alibaba và Qwen đã dùng mô hình của hãng bằng số lượng lớn tài khoản giả.
Đã xuất hiện trường hợp đầu tiên mà việc cắt cuộc trò chuyện lúc nào và lọc bỏ ai quyết định sự tồn vong của dịch vụ nhiều hơn việc nâng hiệu năng lên bao nhiêu. Nơi nào ở trong nước đang chuẩn bị dịch vụ đồng hành cảm xúc thì đừng đẩy nút kết thúc và việc nhận diện trẻ vị thành niên xuống cuối danh sách tính năng, mà phải vẽ vào trang đầu của bản thiết kế.
Sáng ngày 15/7, sẽ có người mở cửa sổ trò chuyện đã bắt chuyện gần hai năm rồi nhìn thấy màn hình không có câu trả lời. Lịch sử trò chuyện sẽ biến mất sau ba tháng.
