Dầu thô ngọt nhẹ Tây Texas (WTI) mới hai tháng trước còn ở mức 67 USD/thùng. Rồi hôm qua giá vượt 106 USD trong phiên. Đó là khi eo biển Hormuz, nơi khoảng 27% lượng dầu thô vận chuyển toàn cầu, 20 triệu thùng mỗi ngày, đi qua, bị chặn. Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường đã đưa ra dự thảo ngân sách bổ sung năm 2026 quy mô 524,5 tỷ won ngay giữa cơn chao đảo này.
Nhìn vào nội dung phân bổ, có thể thấy rõ trọng tâm được đặt ở đâu. Hỗ trợ tài chính cho năng lượng tái tạo 220,5 tỷ won, hỗ trợ phổ cập năng lượng tái tạo 62,4 tỷ won. Chỉ hai hạng mục này đã vượt 280 tỷ won, cao hơn một nửa tổng số ngân sách bổ sung. Hỗ trợ tài chính được dùng để cho vay dài hạn, lãi suất thấp đối với làng thu nhập ánh nắng (햇빛소득마을) và vốn lắp đặt thiết bị điện mặt trời, điện gió, còn hỗ trợ phổ cập là phần mở rộng điện mặt trời ra các không gian sinh hoạt như ban công nhà ở, tòa nhà, trường học, chợ truyền thống.
Giá xăng dầu tăng thì cảm nhận ngay ở ghế lái xe tải và lò dầu hỏa. Giá bán bình quân tại các trạm xăng trên cả nước trong tuần thứ tư của tháng 3 là 1.819 won/lít xăng và 1.815 won/lít dầu diesel, tăng hơn 200-300 won so với đầu năm. Ngân sách bổ sung có 90 tỷ won để tăng trợ cấp xe tải điện cỡ nhỏ và 10,2 tỷ won bù phần chi phí nhiên liệu tăng thêm cho các hộ nhận phiếu năng lượng dùng dầu hỏa, LPG. Khoản 12,8 tỷ won cải thiện hiệu quả năng lượng cho hộ thu nhập thấp và 36,3 tỷ won vận hành cơ sở tự phát điện ở khu vực đảo cũng cùng mạch đó.
Hạng mục chuyển sưởi ấm sang điện cũng đáng chú ý. Đó là dự án bơm nhiệt được phân bổ 5,6 tỷ won cho điện khí hóa sưởi ấm nhà ở và 1,3 tỷ won cho điện khí hóa cơ sở phúc lợi xã hội. Dự án thu giữ, sử dụng carbon (CCU) trong ngành điện, thép 22,4 tỷ won, chuyển đổi ngành và việc làm 2,3 tỷ won, khởi nghiệp dự bị và giai đoạn đầu của thanh niên 1,9 tỷ won cũng được lập cùng. Tiền dập lửa cấp bách và tiền thay đổi thể chất của ngành công nghiệp cùng nằm trong một bảng.
Việc xây dựng hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) cho lưới phân phối cũng có trong danh mục. Mục đích là giảm bớt việc cắt giảm công suất vào khung giờ điện mặt trời dồn lên và tình trạng chậm đấu nối lưới, tức là sẽ tiến hành song song việc tăng thiết bị phát điện với việc mở rộng cái bình chứa và chuyển tải điện. Số tiền chi tiết còn phải chờ công bố chính thức.
Cũng có góc nhìn cho rằng việc lập ngân sách này là muộn. Đó là ý kiến chỉ ra rằng khủng hoảng hiện nay đến từ cung cầu dầu mỏ, còn năng lượng tái tạo là biện pháp trung và dài hạn. Trên thực tế, chính phủ đã đưa ra phương châm vận hành tối đa nhiệt điện than và điện hạt nhân thay cho phát điện LNG nếu tình hình kéo dài, và các biện pháp ổn định cung cầu bao gồm xả dầu dự trữ cũng đang được vận hành. Giới chứng khoán cũng đưa ra dự báo rằng nguyên liệu mà các doanh nghiệp lọc dầu, hóa dầu trong nước đang nắm giữ sẽ cạn phần lớn sớm nhất vào khoảng giữa tháng 4.
Hai câu chuyện không phủ định nhau. Dầu mỏ là vấn đề của hôm nay, còn điện mặt trời và điện gió là sự chuẩn bị để giảm bớt vấn đề của hôm nay sau ba năm nữa. Thiết bị năng lượng tái tạo trong nước được ghi nhận ở mức khoảng 34GW, và chính phủ đặt mục tiêu 100GW đến năm 2030, trong đó điện mặt trời 87GW. Đó là mức chỉ có thể chạm tới nếu mỗi năm dựng mới hơn 10GW trong 5 năm còn lại.
Tổng thống Lee Jae-myung hôm kia tại cuộc gặp town hall ở Jeju đã nói rằng cần chuyển đổi nhanh sang năng lượng tái tạo như biện pháp đối phó khủng hoảng năng lượng. 524,5 tỷ won chỉ dừng ở mức 2,7% ngân sách chính 19.166,2 tỷ won của Bộ Khí hậu. Đây gần với dầu bôi trơn để guồng quay kế hoạch đã dựng sẵn nhanh hơn một chút, hơn là khoản tiền bày lại ván cờ mới.
Dự thảo ngân sách bổ sung phải qua thẩm định và biểu quyết của Quốc hội mới được chốt cuối cùng. Trong lúc đó, tay nắm mà người dân có thể cầm nằm ở phía điện mặt trời ban công. Nếu 62,4 tỷ won hỗ trợ phổ cập được thông qua thì gánh nặng chi phí lắp đặt tại cửa tiếp nhận đăng ký của chính quyền địa phương sẽ hạ xuống một bậc, và việc đăng ký thường đóng lại theo thứ tự cho đến khi hết ngân sách. Việc gắn vài kilowatt điện không lay động theo giá dầu quốc tế lên lan can nhà mình có ngưỡng cửa thấp hơn ta tưởng.
